AzA?KRA? (MEHMET) PAAzA

AzA?KRA? (MEHMET) PAAzA

(1857 ai??i?? 1916) Edirne MA?dafii

Mehmet AzA?krA? PaAYa, 1857 yAi??lAi??nda Erzurumai??i??da doAYdu. BabasAi?? Erzurumlu Ayabakan ailesinden KolaAYasAi?? (KAi??demli YA?zbaAYAi??) Mustafa Bey ile annesi Muhsine hanAi??mAi??n tek Ai??ocuAYudur.

Erzincan Askeri Ai??dadisiai??i??nde baAYladAi??AYAi?? askeri eAYitimine Ai??stanbulai??i??da SA?tlA?ce TopAi??u Okuluai??i??nda devam etti. Bu okuldan 1879 yAi??lAi??nda topAi??u teAYmeni olarak mezun oldu. EAYitimi sAi??rasAi??nda matematik alanAi??ndaki baAYarAi??sAi?? ile dikkat Ai??ekmiAYti. Bu nedenle Almanyaai??i??ya Ai??AYrenime gAi??nderildi. DAi??rt seneden fazla ‘Potsdam Garnizonu’nda eAYitim gAi??rdA?. 1880 senesinde A?steAYmenliAYe, 1883’de kAi??demli yA?zbaAYAi??lAi??AYa terfi etti.

Ai??stanbulai??i??a dAi??ndA?kten sonra birAi??ok kurumda askerAi?? talim ve terbiye Ai??AYretmenliklerinde bulundu. 1887ai??i??de rA?tbesi binbaAYAi??lAi??AYa yA?kseldi. SA?vari Korgenerali Ai??mrahor ManastAi??rlAi?? Nuri PaAYa’nAi??n kAi??zAi?? Zafer Rabia HanAi??m ile evlendi.

Almanca, Ai??ngilizce ve FransAi??zca lisanlarAi??nAi?? iyi bilen AzA?krA? PaAYa, Ai??eAYitli askeri gAi??revlerinin yanAi?? sAi??ra Harbiye ve DaruAYAYafakaai??i??da matematik ve balistik Ai??AYretmenliklerinde bulundu.

1888 senesinde YarbaylAi??AYa, 1889’da AlbaylAi??AYa terfi etti ve 1893 tarihinde 36 yaAYAi??nda iken TuAYgeneralliAYe yA?kseldi ve OrgeneralliAYe kadar olan askerlik hizmetlerini Edirne’de geAi??irdi. 1905 yAi??lAi??nda Selanikai??i??e sA?rgA?ne gAi??nderildi. 1908 senesinde Ai??stanbulai??i??a gelen AzA?krA? PaAYa, 1912ai??i??ye kadar Redif MA?fettiAYliAYi, Ai??anakkale BoAYazAi?? MuhafAi??zlAi??AYAi?? gibi gAi??revlerde bulundu. I. Balkan SavaAYAi?? baAYlayAi??nca Edirne MA?stahkem Mevkii KomutanlAi??AYAi??’na atandAi??. Edirneai??i??nin savunmasAi?? ile gAi??revli olan AzA?krA? PaAYaai??i??ya AYehrin kuAYatAi??lmasAi?? halinde 40 gA?n savunulmasAi?? emri verilmiAYti. Ancak o, kurmaylarAi?? KA?zAi??m Karabekir, Remzi YiAYitgA?den ve Fuat Beyai??i??lerle, Bulgar ve SAi??rp ordularAi??nAi??n saldAi??rAi??larAi??na 5 ay 5 gA?n sA?reyle direnerek tarihe geAi??en bir savunma gerAi??ekleAYtirdi.

26 Mart 1913 gA?nA? Bulgar KomutanlAi??AYAi??na bir subay gAi??ndererek kalenin teslimini teklif etmek zorunda kaldAi??AYAi??nda hA?rmetle karAYAi??landAi??. Bulgar komutanAi??n usulen teslim aldAi??AYAi?? kAi??lAi??cAi??, ertesi gA?n Edirneai??i??ye gelen Bulgar Ai??arAi?? tarafAi??ndan kendisine geri teslim edildi. Azehri kahramanca savunmasAi?? Avrupa basAi??nAi??nda bA?yA?k yer buldu. Balkan SavaAYAi??ai??i??nda tarihe geAi??en baAYarAi??larAi??ndan sonra rA?tbesi tekrar orgeneralliAYe yA?kseltildi ve emekli edildi.

Mehmed AzA?krA? PaAYa Ai??stanbulai??i??da 5 Haziran 1916 gA?nA? vefat etti. Ai??stanbul Merkezefendi MezarlAi??AYAi??ai??i??nda topraAYa verildi. Edirne halkAi??nAi??n isteAYi ve ailesinin uygun gAi??rmesi A?zerine mezarAi?? 1998ai??i??de Edirneai??i??de yapAi??lan anAi??t-mezara nakledildi. Erzurum Yakutiye ilAi??esinde rahmetlinin ismi bir mahalleye verilmiAYtir. Ailesi ai???KILIAi??OAzLUai??? soyadAi??nAi?? almAi??AYtAi??r.


Bibliyografya

Ahmet Usal, Edirne AnAi??tlarAi?? ai??i?? 2006

Yan taraf