AzEYHA?LAi??SLAM SEYYAi??D MUSTAFA EFENDAi??

AzEYHA?LAi??SLAM SEYYAi??D MUSTAFA EFENDAi??

63.OsmanlAi?? AYeyhA?lislamAi??

(H.1090/M.1679 ai??i?? H. 1158/M.1745)

Seyyid Mustafa Efendi, 1679 yAi??lAi??nda Ai??stanbulai??i??da doAYdu. AzeyhA?lislam Feyzuzullah Efendiai??i??nin ikinci oAYludur. Feyzullah Efendi-zA?de diye tanAi??nAi??r. BabasAi??ndan ve onun muhitine mensup ilim adamlarAi??ndan ders alarak yetiAYti. YA?ksek derecelere ulaAYAi??p, A?limler arasAi??nda meAYhur oldu. BirAi??ok medreselerde mA?derrislik yapAi??p, talebe yetiAYtirmekle meAYgAi??l oldu. OtuzA?Ai?? yaAYAi??ndayken kadAi??lAi??AYa geAi??ip, 1113 (m. 1701) senesinde Mekke-i mA?kerreme kadAi??lAi??AYAi??na taai??i??yin edildi. Mekkeai??i??den dAi??nA?AYA?nA?n hemen ardAi??ndan Zilkade 1114 (Nisan 1703) senesinde Anadolu kazaskerliAYine ve arkasAi??ndan aAYabeyisi Seyyid Ai??brahim Efendi gibi Rumeli kazaskerliAYine getirildi. Ancak ayni yAi??l (1115/1703) meydana gelen Edirne vakai??i??asAi??nda, babasAi?? Feyzullah Efendi, yeniAi??eriler tarafAi??ndan eziyet edilerek AYehAi??d edildikten sonra, kendisi gibi ilmiye sAi??nAi??fAi??nda olan diAYer A?Ai?? kardeAYi ile birlikte Yedikule zindanlarAi??na hapsedildi. Hapis cezasAi?? sA?rgA?n cezasAi??na Ai??evrilerek KAi??brAi??sai??i??a gAi??nderildi (1704). Bir mA?ddet KAi??brAi??sai??i??ta kaldAi??ktan sonra, 1711 yAi??lAi??nda Bursaai??i??da zorunlu oturmaya mA?sA?ade edildi. Bursaai??i??da yirmisekiz yAi??l kadar kaldAi??ktan sonra, 1143 (m. 1730) senesinde Sultan Birinci MahmAi??d HA?n tahta geAi??ip, ayaklanmalarAi?? bastAi??rdAi??ktan sonra, Mustafa Efendiai??i??nin Ai??stanbulai??i??a gelmesine mA?saade edildi. 10 Sefer 1145ai??i??te (2 AAYustos 1732) Rumeli kazaskerliAYine tayin edildi. 1 Zilhicce 1148 (13 Nisan 1736) tarihinde AYeyhA?lislA?mlAi??k makamAi??na getirildi. Bu AYerefli vazAi??feyi dokuz sene iki ay mA?ddetle adA?let ve doAYrulukla yA?rA?ttA?.

AzeyhA?lislam Seyyid Mustafa Efendiai??i??nin herhangi bir eserinden bahsedilmediAYi gibi, AYeyhA?lislamlAi??AYAi?? devresinde verdiAYi fetvalar konusunda da bilgi bulunmamaktadAi??r.

Seyyid Mustafa Efendi NakAYibendAi?? tarikatAi??na mensuptur. Ai??stanbul EyA?pai??i??de DA?AYmeciler Baba Haydar sokakta AzeyhA?lislA?m Tekkesi olarak bilinen, 1157/1744ai??i??de yaptAi??rdAi??AYAi?? bir NakAYibendAi?? tekkesi bulunmaktadAi??r. AyrAi??ca Ai??stanbul SaraAi??hanebaAYAi??ai??i??nda Amcazadesi HA?seyin PaAYa KA?lliyesiai??i??nin cA?mle kapAi??sAi?? yanAi??nda 1152/1739ai??i??da inAYa ettirdiAYi bir Ai??eAYmesi vardAi??r

Feyzullah Efendi-zA?de es-Seyyid Azeyh Mustafa Efendi, 30 Muharrem 1158ai??i??de (4 Mart 1745) vefat etti. Ai??stanbul- A?skA?darai??i??da, Karacaahmet TunusbaAYAi?? aile kabristanAi??nda eniAYtesi MirzA?-zA?de Azeyh Mehmed Efendiai??i??nin kabrinin yanAi??na defnedildi.

Seyyid Azeyh Mustafa Efendiai??i??nin ilmiye mesleAYine giren iki oAYlundan MA?derris Osman Efendi 1738 ai???de vefat etmiAY, diAYer oAYlu Abdullah Efendi, Rumeli KazaskerliAYi ve nakibA?leAYraflAi??AYa kadar yA?kselmiAY, 1770ai??i??te Ai??lmA?AYtA?r. Her ikiside babalarAi??nAi??n mezarAi??nAi??n yanAi??na defnedilmiAYtir. Kaynaklarda eserleriyle ilgili bilgiye rastlanmamAi??AYtAi??r.


Bibliyografya

Mehmet Ai??pAYirli, TDV Ai??slA?m ans.s.297

Yan taraf