OLTU VE Ai??EVRESAi??NDEKAi?? KALINTILAR

OLTU VE Ai??EVRESAi??NDEKAi?? KALINTILAR

OLTU KALESAi??

Oltu Ai??lAi??esinin tam ortasAi??nda, savunmaya son derece elveriAYli bir geAi??it A?zerine yapAi??lmAi??AYtAi??r. Kalenin ne zaman yapAi??ldAi??AYAi??, kesin olarak bilinmemektedir. Kalenin konumu ve mimarisinden MAi??.3 yA?zyAi??lda Urartuai??i??lar tarafAi??ndan yapAi??ldAi??AYAi??, daha sonraki devirlerde tamir ve ilavelerle takviye edildiAYi anlaAYAi??lmaktadAi??r. DAi??AY kale surlarAi?? tamamen yAi??kAi??lmAi??AY, gA?nA?mA?ze yalnAi??z iAi?? kale gelebilmiAYtir. Yerli kayalardan bir tepe A?zerinde yA?kselen iAi?? kale kaplama-dolgu duvar tekniAYi ile Ai??rA?lmA?AYtA? r. GA?neye bakan kapAi??sAi??na merdivenlerle Ai??Ai??kAi??lAi??r. Kale iAi??inde bir kilise temeli, dikdAi??rtgen plA?nlAi?? bir mescid alanAi?? ve bir tA?rbe mevcuttur. GiriAY kapAi??sAi??nAi??n yanAi??ndaki kayaya aAi??Ai??lmAi??AY merdivenle de Oltu Ai??ayAi??ai??i??na gizli bir baAYlantAi?? saAYlanmAi??AYtAi??r.

A?NLA? KAYA (NARMAN KALE)

Oltu ilAi??esi A?nlA?kaya (Narmankale = Aburmankaya) KAi??yA?nA?n batAi??sAi??nda sarp bir kaya A?zerine kurulmuAYtur. Bu sarp kayanAi??n A?zerine kurulan kalenin kuzey ve doAYu yAi??nleri tabii surlarla Ai??evrili olup Ai??Ai??kAi??lmasAi?? mA?mkA?n deAYildir. Kalenin batAi??sAi??ndan baAYlayAi??p doAYusuna kadar geniAY bir kavis Ai??izen dAi??AY sur, gA?neyinden akan Narman Ai??ayAi??na kadar iner. DAi??AY surun gA?neye aAi??Ai??lan kapAi??sAi??ndan kale meydanAi??na girilir. Kalede Ai??eAYitli bina kalAi??ntAi??larAi?? gAi??ze Ai??arpar.

Ai??RAi??AAzAAi?? (PERNEK) OAzLAN KALESAi??

Oltu- Olur ilAi??esi arasAi??ndaki vadiye girmeden Ai??nce, Oltuai??i??ya 25 km mesafede, aralarAi??ndan Devlet yolunun geAi??tiAYi, birbirlerine 1,5 km mesafede bulunan iki kale vardAi??r. KuzeydoAYu yAi??nA?ndeki (yolun solunda) kaleye OAYlan Kalesi ismi verilmektedir. OvanAi??n ortasAi??nda yA?kselen kayalAi??k bir tepeye kurulmuAYtur. Yoldan itibaren tepenin yA?ksekliAYi 80-100 metre civarAi??ndadAi??r. Kale, dAi??rt burAi??lu tek gAi??zetleme kulelidir. Kuzeyden giriAYi bulunan, 20×80 metre boyutlarAi??nda ve sur duvarlarAi?? ile Ai??evrilmiAY olan kalenin iAi??inde Ai??eAYitli bina kalAi??ntAi??larAi?? mevcuttur. Kalenin batAi?? surlarAi??na dayalAi?? 8×20 m. boyutlarAi??nda bir kilise bulunmaktadAi??r. Kilise dikdAi??rtgen planlAi??, kAi??rmAi??zAi?? kesme taAYtan ve yeryer moloz taAY kullanAi??larak inAYa edilmiAYtir. A?st Ai??rtA?sA? tamamen yAi??kAi??lmAi??AYtAi??r.

Ai??RAi??AAzAAi?? (PERNEK) KIZ KALESAi??

Oltu ai??i?? Olur yolu A?zerinde, yolun saAY tarafAi??nda bulunan kaleye PERNEK KIZ KALESAi?? denilmektedir. YaklaAYAi??k 200 m. yA?kseklikteki bA?yA?k yassAi?? kayanAi??n A?zerine, oldukAi??a saAYlam sur duvarlarAi??yla Ai??stanbulai??i??daki Rumeli HisarAi?? tarzAi??nda A?Ai??gen bir alana ve yukarAi??dan aAYaAYAi??ya doAYru kurulmuAYtur. Kalenin aAYaAYAi?? uzanan surlarAi?? iki kademelidir. Kaleye giriAY kuzey tarafAi??ndandAi??r. Kalede Ai??eAYitli bina kalAi??ntAi??larAi?? bulunmaktadAi??r. Kalenin aAYaAYAi??sAi??nda surlarAi??n dibinde bulunan kilise ve kaleye ait bazAi?? bAi??lA?mlerden , kalenin Bizans dAi??neminde faal olduAYu anlaAYAi??lmaktadAi??r. Kalenin burAi??larAi??nda, duvarlarAi??nda ve diAYer kalAi??ntAi??larda bulunan izler, buranAi??n deAYiAYik uygarlAi??klar tarafAi??ndan tamir edildiAYini gAi??stermektedir.

 

Ai??AzDELAi?? KALESAi?? ve KAi??LAi??SESAi??

Oltu ilAi??esi Ai??AYdeli KAi??yA? yolu A?zerindedir. Derenin en dar yerinde, A?Ai?? tarafAi?? dik yarlarla Ai??evrili bu kale savunmaya son derece mA?sait konumdadAi??r. GeAi??it bAi??lgelerini kontrol eden OrtaAi??aAY karakterli bir yapAi??dAi??r. Kesin inAYa tarihi bilinmeyen Ai??AYdeli Kalesinin konumu ve sarnAi??cAi?? ile Urartu Kalelerinin genel Ai??zelliklerini akla getirmektedir. Kaledeki mevcut kalAi??ntAi??lar ise GA?rcA? ve OsmanlAi?? onarAi??mAi??na iAYaret etmektedir.

Kilise kalenin 150 m. kadar kuzeyindeki dA?zlA?ktedir. DuvarlarAi??nAi??n bir kAi??smAi?? ayakta, tek nefli kA?Ai??A?k bir AYapel kalAi??ntAi??sAi??ndan Bizans dAi??neminde inAYa edildiAYi tahmin edilmektedir.

KAi??RAzEN KALE

Oltu Ai??lAi??esi Alatarla KAi??yA? hudutlarAi?? iAi??indedir. GeAi??it bAi??lgelerini ve yollarAi??nAi?? kontrol eden kalelerden birisidir.

KAi??ROAzLU KALESAi??

Oltu ilAi??esi GAi??kAi??edere KAi??yA? hudutlarAi?? iAi??inde, kayalAi??k bir tepeye kurulmuAY olan kaleden sadece batAi??ya bakan duvarAi?? saAYlamdAi??r. Kalenin bulunduAYu alanda birAi??ok bina kalAi??ntAi??larAi??na rastlanmaktadAi??r.

HAVDOS (Ai??ENGELLAi??) KALESAi?? Oltu Ai??lAi??esi Ai??engelli kAi??yA?nA?n gA?ney doAYusunda , doAYal bir kayalAi??k A?zerine inAYa edilmiAYtir. GeAi??itleri kontrol eden kalelerden biridir. Kaleden 2,5 m. yA?ksekliAYinde bir duvar kalmAi??AYtAi??r. EtrafAi??nda herhangi bir bina kalAi??ntAi??sAi?? yoktur. Kalenin ilk inAYa evresi konusunda kesin bir bilgi yoktur.

SARISAZ KALESAi??

Oltu SarAi??saz (Zernedis) kAi??yA? sAi??nAi??rlarAi??nda ve boAYaza hakim bir mevkide kurulmuAYtur. Kalenin dAi??rt burcu bir gAi??zetleme kulesi ve mazgal delikleri vardAi??r. Kale, eski kervan yolunu kontrol etmek amaAi??lAi?? kurulmuAYtur.

YARBAAzI (SANANAi??S) KALESAi??

Oltu Erzurum yolunun 20.km ai???sinde Ai??amlAi??bel KAi??yA?ai??i??ne ayrAi??lan yoldan 10 km. ilerleyince kaleye ulaAYAi??lAi??r. Kale 100 m. yA?kseklikte bir tepe A?zerine kurulmuAYtur. Kalenin giriAYi gA?neydoAYu istikametindedir. Kalenin ne zaman kurulduAYu bilinmemektedir. Orta Ai??aAYda faal olduAYu tahmin edilmektedir. Kaleye 100 m. mesafede eski yerleAYim yeri ve sur kalAi??ntAi??larAi?? bulunmaktadAi??r.

OLTU BA?YA?K ORCUK KAi??YA? KALESAi??

Oltu BA?yA?k Orcuk KAi??yA?nA?n aAYaAYAi?? kesiminde, derin bir vadi iAi??erisinde sarp bir kayalAi??k A?zerine kurulmuAYtur. KuruluAY tarihi bilinmemektedir. Harap olan kalenin mevcut izlerinden vadiyi kontrol etmek maksadAi??yle kurulduAYu anlaAYAi??lmaktadAi??r.

DUTLU HARABELERAi??

Oltu ilAi??esi Dutlu (Lisbek) kAi??yA? sAi??nAi??rlarAi?? iAi??erisinde, Dutlu daAYAi?? (Yasak daAY) adAi?? verilen daAYAi??n doAYu yamaAi??larAi??nda bulunmaktadAi??r. Antik AYehir olarak kabul edilen bu yerdeki kilise, hamam ve bA?yA?k yapAi?? kalAi??ntAi??larAi?? ile Ai??nemli bir ticaret merkezi olduAYu hissini veriyor. Bu kalAi??ntAi??lardan bir km. uzaklAi??kta bulunan maAYatlAi??k da taAYlar A?zerinde Ai??eAYitli AYekiller ve kabartmalar gAi??rA?lmektedir.

ALATARLA (HOVAK) KAi??YA? AzATOSU

Alatarla kAi??yA?nA?n 3 km. kadar gA?neyinde, AkdaAYai??i??Ai??n eteklerinde, 50 m yA?kseklikteki bir tepenin A?zerinde kurulmuAY, Ai??evreye hakim bir ortaAi??aAY AYatosu (savunma yapAi??sAi?? veya kilise) ile karAYAi??laAYAi??lAi??r. Kaynaklarda kale olarak tanAi??tAi??lan bu yapAi??, kale mimarisinden farklAi?? Ai??zelliklere sahip olduAYu ve bir AYato olarak inAYa edildiAYi anlaAYAi??lmaktadAi??r. YapAi??lAi??AY tarihi bilinmeyen bu binanAi??n, Ai??evresinde manastAi??r ve kilise kalAi??ntAi??larAi??nAi??n varlAi??AYAi?? X.-XI. YA?zyAi??llarda Bizans veya GA?rcA? hakimiyeti esnasAi??nda yapAi??lmAi??AY olabileceAYi akla yatkAi??n gelmektedir.

SELAi??UKLU HAMAMI

Oltu Kalesiai??i??nin yanAi??nda ve doAYu yamacAi??na bitiAYik olarak inAYa edilmiAY olan hamam SelAi??uklu devrinden kalmAi??AYtAi??r. Hayli harap durumdaki bu yapAi??nAi??n restore edilerek XII.yA?zyAi??l SelAi??uklu eserinin gA?nA?mA?ze kazandAi??rAi??lmasAi?? temenni edilmektedir.


Bibliyografya

Ai??.HakkAi?? KonyalAi??, Erzurum Tarihi E.KonukAi??u , SelAi??uklulardan Cumhuriyete Erzurum Tarihi H.GA?ndoAYdu, Erzurum ve Ai??evresindeki Tarihi KalAi??ntAi??lar (Azehri MA?barek Erzurum)

H.GA?ndoAYdu-A.A.Bayhan-M.Arslan. Sanat Tarihi AAi??Ai??sAi??ndan Erzurum Oltu Tic.OdasAi?? YayAi??nAi?? (Komisyon)

 

 

 

 

Yan taraf