NEFai??i??Ai??

NEFai??i??Ai??

(1572-1635) Divan AYairi

TA?rk EdebiyatAi??nAi??n en bA?yA?k AYairlerinden biri olan ve kaside de A?stA?d sayAi??lan Nefai??i??i nin asAi??l adAi?? Ai??mer olup Erzurumai??i??un Pasinler (Hasankale) ilAi??esinde 1572 yAi??lAi??nda doAYmuAYtur. Pasinler sancak beyi Mirza Aliai??i??nin torunu, MAi??cAi??ngerd (SarAi??kamAi??AY) sancak beyi Mehmed Beyai??i??in oAYludur. KAi??rAi??m hanAi??na nedimlik yaptAi??AYAi?? anlaAYAi??lan babasAi?? da AYairdir. BabasAi??na dair bilgi verdiAYi ve ai???Peder deAYil bu belA?-yAi?? siyahtAi??r baAYAi??maai??? mAi??sraAi??nAi??n yer aldAi??AYAi?? hicviyyesinde onun KAi??rAi??mai??i??a giderek rahat bir hayat sA?rdA?AYA?, ardAi??nda bAi??raktAi??AYAi?? ailesinin yoksul ve korumasAi??z kaldAi??AYAi?? anlaAYAi??lmaktadAi??r.

GenAi?? yaAYta AYiirle ilgileren Nefai??i??i eAYitim hayatAi??na Pasinlerai??i??de baAYladAi??, Erzurumai??i??da devam ettirdi. Ai??ok iyi derecede ArapAi??a ve FarsAi??a bilmesi iyi bir Ai??AYrenim gAi??rdA?AYA?nA? gAi??sterir. 1585-1588 yAi??llarAi?? arasAi??nda DefterdarlAi??k gAi??revi ile Erzurumai??i??da bulunan Gelibolulu Mustafa Ali, onun eAYitiminde ve AYair kiAYiliAYinin geliAYmesinde Ai??nemli rol oynamAi??AYtAi??r. GenAi?? yaAYta AYiir yazmaya baAYlayan Ai??mer, AYiirlerinde Ai??nceleri ai???Darriai??? (zararlAi??) mahlasAi??nAi?? kullanAi??rken, Mustafa Ali AYaire ai???Nefai??i??iai???(yararlAi??) mahlasAi??nAi?? vermiAYtir.

OsmanlAi?? SultanAi?? I.Ahmedai??i??in (1603-1617) zamanAi??nda, 1605 senesinde Ai??stanbulai??i??a giden Nefai??i??i , kendini hemen tanAi??tmAi??AY, sunduAYu kasidelerle kAi??sa zamanda sultanAi??n iltifatAi??nAi?? kazanarak, DAi??vA?n-Ai?? HA?mA?yunai??i??da maden mukataacAi??lAi??AYAi?? gAi??revine getirilmiAYtir. Terfi ederek Ai??stanbulai??i??da cizye (haraAi??) muhasebeciliAYi gAi??revine yA?kseldi.

DAi??rt padiAYah dAi??neminde (I.Ahmet , I.Mustafa , II.Osman, IV.Murad) yaAYayan Nefai??i??i, IV.Murad devrinde sanatAi??nAi??n ve AYAi??hretinin zirvesine ulaAYtAi??. Ancak hAi??rAi??Ai??n kiAYiliAYi ve davranAi??AYlarAi??, yakAi??n dostlarAi?? dahil insanlarAi?? rencide edecek derecede sAi??vgA?ye varan hicivler yazmaktan geri durmamasAi??, gAi??zden dA?AYmesine ve devlet adamlarAi??nAi??n hedefi haline gelmesine sebep oldu. Nihayet IV.Muradai??i??Ai??n gazabAi??na uAYramAi??AY ve cellata boAYdurulmuAYtur. 8 Azaban 1044 / 27 KA?nAi??nisani 1635 tarihinde katledilen Nefiai??i??nin mezarAi?? belli deAYildir. Cenazesinin denize atAi??ldAi??AYAi?? veya Sarayburnuai??i??nda bir yere defnedildiAYi rivayet edilmektedir.

Ai??mer Nefai??i??i Bey, kasidelerindeki tok ve gA?r sesle , gazellerinde mA?nis ve rindmeAYrep bir anlayAi??AYAi??n mevcudiyeti ile klasik TA?rk AYiirinde kendine has bir eda oluAYturmayAi?? baAYarmAi??AY Ai??nemli bir AYairdir.

Nefai??i??inin dAi??rt eseri bulunmaktadAi??r: 1-TA?rkAi??e Divan: Bu eserde 62 kaside, bir terkib-i bent, bir mesnevi, dokuz kAi??tai??i??a-i kebire, 134 gazel, 5 rA?bA?Ai?? ve 16 mA?fred bulunmaktadAi??r. ( En son Metin AkkuAY tarafAi??ndan Nefai??i??i DAi??vA?nAi?? adAi??yle yayAi??nlanmAi??AYtAi??r.) 2- FarsAi??a DAi??vA?n (Mehmet Atalay divanAi?? Arap harfleriyle yayAi??nlamAi??AYtAi??r) 3- TuhfetA?ai??i??l uAYAYak ( FarsAi??a olan eserin metnini ve TA?rkAi??e Ai??evirisini Ali Nihat Tarlan yayAi??nladAi??) 4-SihA?m-Ai?? KazA? ai???Kaza OklarAi??ai??? anlamAi??na gelen ve AYairin hicivlerinin toplandAi??AYAi?? eserdir. (Metin AkkuAY tarafAi??ndan seAi??meler halinde yayAi??mlanmAi??AYtAi??r)


BAi??BLAi??YOGRAFYA

Z.F.FAi??ndAi??koAYlu, Erzurum Azairleri H.A.KasAi??r, Erzurum Azairleri M.Nusret (Som) TarihAi??e-i Erzurum N.S.Okcu-T.Karabey, Azehri MA?barek Erzurum M.Ai??elik, Erzurum KitabAi?? Abdulkadir Karahan, M.E.B.Ai??slam ans. Metin AkkuAY , TDVAi?? Ans.32.cilt s.523

 

Yan taraf