KÖPRÜKÖY İLÇESİ TÜRBE VE ZİYARET YERLERİ

KÖPRÜKÖY İLÇESİ TÜRBE VE ZİYARET YERLERİ
AKBABA ZİYARETİ

Köprüköy ilçesi Kayabaşı (Kerinkar) köyü Akbaba komu sınırları içinde, Akbaba kayalığının doğu eteğinde yer alan, moloz taşlarla yapılmış bir mezardır. Mezarın baş taşı ve kitabesi yoktur. Yatırının Ak Baba adında ermiş bir kişi olduğu sanılmaktadır.

AKYÜZ ZİYARETİ

Kayabaşı (Kerinkar) Köyünde dam örtülü bir hücrenin içinde tek mezar vardır. Yatırı 1951 yılında ölen Abdulkerim Akyüz adında Nakşibendi tarikatına mensup alim, fazıl, abit bir kişi olduğu ve güzel ahlakı ile çevresinde sevildiği belirtilmiştir.

ÇOBAN (ABDAL) DEDE TÜRBESİ

Pasinler’in doğusunda, Köprüköy ilçesinin hemen doğu tarafında 1880 metre rakımlı, Çoban Köprüsüne hakim tepede “Çoban Abdal – Oğuz Gazi veya Çoban Dede”ye ait olduğu söylenen ziyaret yeri vardır. Evvelce burada bulunan mezarın bir kümbet-türbe içinde olduğu söylenir. A.Ş.Beygu ise “Erzurum Evkaf Muhasebe Defterinde Zâviye-i Çoban Abdal”ın kaydını bulduğunu yazmaktadır. Buna göre Anadolu’nun en eski eseri olan bu köprünün bakımı ile görevli olan ve Asya’dan gelen gazi erenlerden bir veli için türbe yapılmış ve zaviye kurulmuştur. Bu gelenek Osmanlı döneminde de sürdürülmüş, tehlikeli geçit yerlerinde ve köprü yakınlarında zâviye ve tekkeler yapılmıştır. İ.H.Konyalı, H.988/M.1580 yılında Üçüncü Sultan Murat adına yazılan Erzurum’a bağlı Pasin livasının 17 yapraklık evkaf defterinde gördüğü vakıflardan bahsederken “ÇOBAN KÖPRÜSÜ başında bir ÇOBAN ABDAL TAKİYESİ vardı. Bir çiftlik ile bir çayır bu zaviyeye vakfedilmiştir” demektedir. Z.Başar eserinde, burada biri 4 m. ikisi daha kısa üç mezarın olduğunu ve mezarların moloz taşlarla çevrildiğini, büyük mezarın (Halil Dede) ye ait olduğunu, diğerlerinin müritlerine ait olduğunu belirtmektedir.

H.H.Kadıoğlu, “Tepede yakın zamana kadar bir ziyaret yerinin bulunduğunu, definecilerin rahatsız edici durumlarından dolayı bu tepenin belediye tarafından dozerle düzeltilip, kaybedildiğini, bu nedenle bir mezar ve bina kalıntısı telkin edecek ize rastlamadığını, kromik sarı-kırmızı ve parlak siyah renkli kayaların dikkat çektiğini belirtmektedir. Zaviyenin bulunduğu söylenen yerin doğuda Horasan, batıda Hasankale, güneyde Karayazı tarafından gelen yollara, Çoban Dede köprüsüne ve Yağan Köyü’ne mutlak biçimde hâkim olduğunu gözlemledik.” demektedir.

Çoban Dede, Çoban Abdal, Oğuz Gazi, Halil Divani Baba denilen (bu dört isim ayni kişiye ait olduğu söyleniyor) zatın ermiş bir kişi olduğu, zaviyesinin ve türbesinin bu tepede bulunduğu yöre halkı tarafından da söylenmektedir.

YAĞAN BABA ZİYARETİ

Köprüköy İlçesi Yağan Beldesindedir.

Türbesi ve konuk evi bulunan veli olduğuna inanılan Yağan Babanın asıl adının Cihangir oğlu Halil Divani olduğuna inanılmaktadır. Yeniden düzenlenen türbedeki mermer mezar taşına latin harflerle yazılı kitabe şöyledir: “Evladı Resülden / Mehmed Cihangir oğlu/ Seyyid Şerif Halil Divani / (Yağan Baba)/ Ruhuna El Fatiha Doğum H. 390 Ölüm H.460”

Vakıflar Genel Müdürlüğü arşivinde 4/Şevval/1329 tarihinde (müceddet Anadolu) defterinin 440 numarasında kayıtlı vakfiye suretinde belirtilen isimlere göre mezar taşı yazılmıştır. Vakfiyeyi okuyarak eserlerine alan araştırmacılar Yağan Baba ve Halil Divani adlarının aynı kişiye ait olmadığını belirtmektedirler. Yağan Baba hakkında açıklayıcı bilgi verememektedirler.

MARİFET KÖYÜ KAYA MEZARI (KEŞİŞ MAĞARASI)

Köprüköy İlçesi Marifet Köyünde, Aras vadisine hakim bir noktada, Keşiş Mağarası olarak adlandırılan yerde kaya mezarları yer almaktadır. 3×3 m. ölçülerindeki oda ile 3.30 x 4.00 m. boyutlarındaki ana odadan oluşan kaya mezarlarının, tavan ve zeminleri düzdür.

KAYABAŞI(KİLİNKÂR) KÖYÜ KAYA RESİMLERİ

Kayabaşı (Kilinkâr) köyü yakınında, üst kısımda Urartu dönemine tarihlenen bir kale ile, Aras Nehri kıyısındaki sarp kayalıklar üzerindeki mağarada, insan ve hayvan figürleri ile güneş ve tuzak tasvirlerinin işlendiği kompozisyonlar bulunmaktadır.


Bibliyografya

İ.H.Konyalı, Abideleri ve Kitabeleri ile Erzurum Tarihi – 1960

A.Şerif Beygu, ERZURUM Tarihi, Anıtları, Kitabeleri – 1936

E.Kürkçüoğlu, Ortaçağ’da Erzurum – 2007

H.H.Kadıoğlu, Kutlu Pasin’in Kutlu Yedi Ereni

Zeki Başar, İçtimai adetlermiz-İnançlarımız ve Erzurum İlindeki Ziyaret Yerleri-1972

Semavi Eyice, D.İ.A.cilt 8 s.350

H.Bekir Topdağı, Erzurum ve Çevresinde Medfun Manevi Mimarlarımız

H.Gündoğdu-A.A.Bayhan-M.Arslan, Sanat tarihi Açısından Erzurum – 2010

Yan taraf