KAi??PRA?KAi??Y Ai??LAi??ESAi?? Ai??OBAN ( DEDE) KAi??PRA?SA?

KAi??PRA?KAi??Y Ai??LAi??ESAi?? Ai??OBAN ( DEDE) KAi??PRA?SA?

XIII veya XIV. Yy

Bu kAi??prA?yA? yaptAi??ran Emir Ai??obanai??i??dan dolayAi?? halk arasAi??nda Ai??obandede KAi??prA?sA? olarak anAi??lAi??r. KAi??prA? Erzurum Ai??li KAi??prA?kAi??y ilAi??esi yakAi??nAi??nda, HAi??nAi??s yAi??nA?nden gelen Ai??ay ile Hasankale Ai??ayAi??nAi??n birleAYtiAYi yerde Aras Nehri A?zerindedir. Erzurumai??i??dan HAi??nAi??s, KarayazAi??, Tekman ve MuAY istikametine giden yol bu kAi??prA? A?zerinden geAi??erdi. Azimdi yanAi??na beton kAi??prA? yapAi??larak Ai??oban KAi??prA?sA?nden vasAi??ta geAi??iAYine mA?saade edilmemektedir.

KAi??prA?nA?n ayaklarAi??nda ileriye doAYru Ai??Ai??kan, gemi burnu gibi sivrilen sel yaran ve topuk kAi??sAi??mlarAi??nAi??n A?stlerinde bulunan yarAi??m kA?lah AYeklindeki Ai??rtA?ler ile kapatAi??lmAi??AY sekiz odaya yer verilmiAYtir. Bu odalarAi??n bazAi??larAi??nAi??n A?stlerinde A?lemler ve bazAi?? iAYaretler vardAi??r. Bu kAi??AYkler kAi??prA?nA?n manzarasAi??nAi?? basitlikten kurtarmak ve kemer aralarAi??nAi??n boAYluAYunu doldurarak cazip bir AYekil vermek iAi??in yapAi??lmAi??AYtAi??r. 110 cm. yA?kseklikteki kAi??prA? korkuluklarAi?? A?zerinde birAi??ok taAYAi??Ai?? iAYareti bulunmaktadAi??r.

Ai??oban KAi??prA?sA? Anadoluai??i??nun en eski TA?rk kAi??prA?lerinden biri olarak Ai??zel bir deAYere sahiptir.

Bu kAi??prA? Ai??lhanlAi?? HA?kA?mdarAi?? Gazan Hanai??i??Ai??n veziri olan Emir Ai??oban Salduz tarafAi??ndan H.697ai??i??de (M.1297-98) ikibuAi??uk yAi??lda yaptAi??rAi??lmAi??AY ve YaAYan, IAYkAi??, HasnikA?r, KAi??prA? kAi??ylerini bu hayratAi??na vakfettirmiAYtir.(A.Az.Beygu)

KAi??prA?nA?n batAi?? yA?zA?ndeki Ai??ok harap ve okunaksAi??z durumda olan tamir kitA?besinden sAi??hhatli bir bilgi elde etmek mA?mkA?n deAYildir. Bu metnin ilk satAi??rAi??nda ai???Ai??obanai??? adAi?? ve dAi??rdA?ncA? satAi??rAi??nda 1140/1727 tarihi okunmaktadAi??r. KAi??prA? H.1289/ M.1872 yAi??lAi??nda ikinci defa tamir edilmiAYtir. KAi??prA?nA?n aslAi?? Yedi gAi??zlA?dA?r. Herhalde bir taAYkAi??n sonunda kuzey kenarAi??ndaki bir gAi??z yAi??kAi??ldAi??AYAi??ndan ikinci tamir sAi??rasAi??nda (1872) bu gAi??z Ai??rA?lerek kapatAi??lmAi??AYtAi??r. Ai??oban KAi??prA?sA? 1946-1948 yAi??llarAi??nda A?Ai??A?ncA? defa tamir edilmiAYtir.

SAi??ylentiye gAi??re kAi??prA?nA?n inAYasAi??nda 6 km mesafedeki Honigi kAi??yA?nden Ai??Ai??karAi??lan taAYlar kullanAi??lmAi??AYtAi??r. DeAYiAYik boyutlarda ve muntazam yontulmuAY olan bu taAYlar muhtelif renklerdedir. KAi??prA?nA?n boyu 220 m. geniAYliAYi 8,5 metredir. Kemer aAi??Ai??klAi??klar, kuzeyden gA?neye doAYru, 15.35, 15.40, 15.60, 14.20, 13,20, 11.60 m. geniAYliktedir. KAi??prA?nA?n su seviyesinden yA?ksekliAYi 17 m. dir.

Ai??oban KAi??prA?sA? Pasin OvasAi??nAi?? ikiye bAi??lmekte, kAi??prA?den batAi?? istikametindeki bAi??lgeye ai???AAYaAYAi?? Pasinai???, DoAYu istikametindeki bAi??lgeye de ai???YukarAi?? Pasinai??? adAi?? verilir.


BAi??BLAi??YOGRAFYA

A.Azerif Beygu, Erzurum Tarihi, AnAi??tlarAi??, Kitabeleri -1936 Ai??stanbul

Ai??.HakkAi?? KonyalAi??, Abideleri ve Kitabeleri ile Erzurum Tarihi ai??i?? 1960 Ai??stanbul

H.GA?ndoAYdu, Erzurum ve Ai??evresindeki Tarihi KalAi??ntAi??lar (Azehr-i MA?barek Erzurum)-1989

Semavi Eyice, D.Ai??.A. cilt 8, s 350

H.GA?ndoAYdu ai??i?? A.A.Bayhan- M.Arslan, Sanat Tarihi AAi??Ai??sAi??ndan Erzurum – 2010

Yan taraf