KARGAPAZARI AzEHAi??TLERAi??

KARGAPAZARI AzEHAi??TLERAi??

(Ordusunu imhadan kurtaran kahramanlar)

KargapazarAi??ai??i??nda, Kevenlik (HaykA?rt) KAi??yA? yaylasAi??nda, 2700 metre yA?kseklikte Azubat 1916 yAi??lAi??nda AYehit dA?AYen, 19 yaAYAi??ndan kA?Ai??A?k ve 40 yaAYAi??ndan bA?yA?k 3000 gAi??nA?llA? Erzurumluai??i??nun moloz taAYlarla Ai??evrilmiAY, Ai??bek Ai??bek mezarlarAi?? bulunmaktadAi??r. Bu A?Ai?? bin kiAYiden sadece komutanlarAi?? BinbaAYAi?? Ai??brahim bey ve kAi??rk A?Ai?? kiAYi kalmAi??AYtAi??r. Bu hadise AYAi??yledir;

TA?rk Birlikleri 11-15 Ocak 1916 tarihleri arasAi??ndaki kanlAi?? Ai??arpAi??AYmalardan sonra geri Ai??ekilerek Erzurum hattAi??na yerleAYti. 4 Azubatai??i??ta Ruslar Dumlu, KaragAi??bek gA?zergahAi?? ve KargapazarAi??, Tuyai??i??lar-KAi??sememet A?zerinden ve biryandan da Gerdekkaya ai??i?? Nalbant DaAYAi?? yAi??nA?nden hareket ederek bA?tA?n cephelerden taarruza geAi??tiler. Erzurumai??i??da tutunamayan TA?rk Ordusunun Ai??ekilebilmesi iAi??in Ai??rtme harekA?tAi?? yapacak artAi??Ai?? birliklere ihtiyaAi?? duyuluyordu. Fakat bunu yapacak asker yoktu. Komutan AbdA?lkerim PaAYa Erzurum Valisine yazdAi??AYAi?? yazAi??da TA?rk Ordusunun gA?venli Ai??ekilmesi iAi??in sivil halkdan toplanacak gAi??nA?llA?lerle Rus Ordusunun oyalanmasAi??, bu oyalamada kazanAi??lacak zaman iAi??inde Ai??ekilmenin gerAi??ekleAYtirileceAYi belirtilmekteydi. Erzurumai??i??da kalan 19 yaAYAi??ndan kA?Ai??A?k ve 40 yaAYAi??ndan bA?yA?klere yapAi??lan Ai??aAYrAi?? A?zerine, Ulu Camide toplanan bu ihtiyar ve Ai??ocuklardan oluAYan 3000 kiAYi, nereye ve ne iAi??in gideceklerini bilerek emekli topAi??u binbaAYAi??sAi?? Ai??brahim Hilmi NalbantoAYlu komutasAi??nda Pasinler HaykA?rt (Kevenlik) KAi??yA? yaylasAi??nda A?Ai??dere mevkiinde mevzi alAi??p Ai??arpAi??AYmaya girdiler. 15 Azubatai??i??ta savaAY devam ederken Ai??AYle vakti TA?rk Ordusu Ai??ekilmeye baAYladAi?? ve Ai??stanbul KapAi??ai??i??dan Erzurumai??i??u terk etti.

Bu Ai??ekilmede istenilen zamanAi?? TA?rk Ordusuna saAYlayan KargapazarAi??ai??i??ndaki bu gAi??nA?llA? Erzurumai??i??lulardan oluAYan artAi??Ai??lar, Rus birliklerine geAi??it vermemiAY, AYehit olmuAYlardAi??r. Ruslar yapAi??lan bu mA?cadele sonucu KAi??sememet A?zerinden, Erzurumai??i??un kuzey doAYusundan, 16 Azubat 1916 gA?nA? AYehre girdi.

DA?nya tarihinde ordularAi??n kurtardAi??AYAi?? kentler vardAi??, ordusu ile omuz omuza savaAYan halklar biliniyordu ama ordusunu imhadan kurtarmak iAi??in kesinlikle AYehit olacaAYAi??nAi?? bilerek savaAYa giden bir halk bilinmiyordu. Bunu tarihe Erzurumlu yazdAi??. Erzurumlu, KargapazarAi??ai??i??nda AYehit dA?AYerken sadece TA?rk Ordusuai??i??nun kalAi??ntAi??sAi??nAi?? kurtarmAi??yordu, gelecekte Cumhuriyetin kuruluAYuyla taAi??lanacak KurtuluAY SavaAYAi??ai??i??nAi??n da tohumunu atAi??yordu.


Bibliyografya

Hakan Hadi KadAi??oAYlu, KargapazarAi?? Azehitleri, BeyazAYehir PalandAi??ken Dergisi 2012/4 sayAi??

 

Yan taraf