KARANLIK KA?MBET

KARANLIK KA?MBET

(Emir Sadreddin KA?mbeti)

H.708/ M.1308

Erzurum DerviAYaAYa Mah. GA?lahmet Caddesi A?zerindedir. KA?mbetin gA?neye aAi??Ai??lan penceresinin A?stA?ne yerleAYtirilen 53×36 santim ebadAi??ndaki taAYta A?Ai?? satAi??r halinde bir kitabe vardAi??r. ArapAi??a yazAi??lan kitabe AYAi??yle okunmuAYtur:

ai???Ammere bi imareti hazihil kubbetA? el emir el kebir Sadreddin TA?rkbeAY (b)in Veciheddin TuAYbey fi sene semane sebamie

Kitabenin anlamAi??:

ai???Bu kubbenin (TA?rbenin) yapAi??lmasAi??nAi?? 708 senesinde bA?yA?k emir TUAzBEY VECAi??H-Ai??D-DAi??Nai??i?? in oAYlu SADR-ED-DAi??N TA?RKBEY emretti.ai???

Bu kA?mbet Ai??LHANLI eseridir. ULCAYTO HUDABENDE MEHMEDai??i??in bir Ai??eAYit bina inAYasAi?? seferberliAYi ilA?n ettiAYi yAi??llarda, H.708 / M.1308 yAi??lAi??nda yapAi??lmAi??AYtAi??r. Ancak Sadreddin TA?rkbey ve babasAi?? Vecihiddin TuAYbeyai??i??in kim olduAYu hakkAi??nda kesin bir bilgi bulunmamaktadAi??r. H.663/M.1264 yAi??lAi??nda HORASANDA Vali olan Hoca Vecih-id-din isminde biz zat vardAi??. Bu Abaka hanAi??n veziridir. H.681/M.1282 yAi??lAi??nda Ahmet TekA?dar zamanAi??nda saAY idi. Erzurumai??i??da bir savaAYta Ai??lmA?AY olmasAi?? ve buraya gAi??mA?lmA?AY bulunmasAi?? Ai??ok muhtemeldir. OAYlu Sadreddin TA?rkbeyai??i??de babasAi??nAi??n tA?rbesini yaptAi??rmAi??AYtAi??r.(Ai??.H.KonyalAi?? s.411)

KaranlAi??k KA?mbet, Anadoluai??i??da SelAi??uklu ve Ai??lhanlAi?? dAi??neminde yapAi??lan mezar anAi??tlarAi??yla aynAi?? Ai??zelliklere sahiptir. Kitabede geAi??en adAi??n okunuAYundaki ihtilafa raAYmen A?zerinde tarih bulunmasAi?? benzer kA?mbetlerin tarihlendirilmesi aAi??Ai??sAi??ndan Ai??nemlidir. Zeminden hayli yA?ksek olan gAi??vdeye Ai??Ai??kAi??lacak merdiveni yoktur. KA?mbetin cenazeliAYinde (altkat) bulunan iki mezar halk tarafAi??ndan ziyaret edilmektedir.

Muntazam kesme taAYla inAYa edilen kA?mbet iki katlAi??dAi??r. Kare tabanlAi?? cenazelik bAi??lA?mA? 4.80×4.80 m. boyutlarAi??ndadAi??r ve kAi??AYeleri pahlanarak onikigen gAi??vdeye geAi??ilmiAYtir. Ai??Ai??ten daire, dAi??AYtan on iki yA?zlA? gAi??vdeden oluAYan yapAi??nAi??n A?zeri iAi??ten kubbe, dAi??AYtan konik bir kA?lahla Ai??rtA?lmA?AYtA?r. KA?lah kAi??smAi?? muntazam kesme taAYlarla kaplanmAi??AYtAi??r. DoAYu yAi??nA?nden merdivenlerle inilen Ai??apraz tonozlu mumyalAi??kda iki mezar yer almaktadAi??r. Bu mezarlarAi??n sandukasAi?? ve kitabeleri yoktur. A?Ai?? yAi??nden aAi??Ai??lan menfezlerle hava akAi??mAi?? saAYlanmAi??AYtAi??r. GAi??vde kemerlerden itibaren saAi??aAYa kadar silindirik olarak devam eder. GAi??vdenin her kAi??AYesine Ai??ifte kaval silme yerleAYtirilmiAYtir. KA?mbetin gA?ney penceresi kAi??AYeleri sA?tunceli ve mukarnas kavsaralAi??dAi??r. BeAY sAi??radan oluAYan mukarnaslar geliAYmiAY bir Ai??zellik gAi??stermektedir. Penecerenin A?zerinde A?Ai?? satAi??rlAi??k kitabesi ile ayrAi??ca daire iAi??ine alAi??nmAi??AY ikinci bir yazAi??t daha bulunmaktadAi??r. DoAYu ve batAi??ya aAi??Ai??lan pencerelerde aynAi?? dA?zenlemeye sahiptir. SaAi??ak altAi??nAi?? kAi??rmAi??zAi?? taAYtan bir bilezik ve yA?zleri beyzi kemerli kabartma geometrik motifli sA?sleme kuAYaAYAi?? dolanmaktadAi??r. Kuzey yAi??ndeki giriAY kapAi??sAi?? A?zeri de mukarnas kavsaralAi??dAi??r. KapAi??nAi??n A?stA?nde kAi??fi hatla yazAi??lan (Allah) ve (Muhammed) yazAi??larAi?? kAi??smen kAi??rAi??lmAi??AYtAi??r.

KaranlAi??k (Emir Sadreddin) KA?mbeti KaranlAi??k KA?mbet Kitabesi

 

BAi??BLAi??YOGRAFYA

Mehmet Nusret, TarihAi??e-i Erzurum

A.Azerif Beygu, Erzurum Tarihi, AnAi??tlarAi??, Kitabeleri

Ai??.HakkAi?? KonyalAi??, Abideleri ve Kitabeleriyle Erzurum Tarihi

M.TaAYyA?rek, Ziyaret Yerleri

Zeki BaAYar, Erzurum Ziyaret Yerler

M.S.Ai??Ai??AYenli- A.Bayram, Erzurumai??i??da bulunan MeAYhur Ziyaretgahlar

AbdusselA?m UluAi??am,T. D.V Ai??.A. c.24, s.462

H.B. TopdaAYAi??, Erzurum ve Ai??evresinde Medfun Manevi MimarlarAi??mAi??z

H.YurttaAY, H.Ai??zkan, Z.KAi??AYklA? vd. YollarAi??n, SularAi??n ve SanatAi??n BuluAYtuAYu Azehir Erzurum -2008

H.GA?ndoAYdu, A.A.Bayhan, M.Arslan, Sanat Tarihi AAi??Ai??sAi??ndan Erzurum 2010

Yan taraf