KARAAi??OBAN Ai??LAi??ESAi??

KARAAi??OBAN Ai??LAi??ESAi??

KaraAi??oban Ai??lAi??esinin bilinen tarihi M.Ai??.I.bininci yA?zyAi??la dayanmaktadAi??r. Ai??lAi??e merkezinde bulunan SarAi?? Veli hAi??yA?gA? bu bilgileri bize vermektedir. BAi??lgeyi Urartu Ai??mparatorluAYuna katan Kral Menuas (M.Ai??.810-785) in Ai??ivi yazAi??lAi?? YazAi??lAi??taAY yazAi??tAi?? hem bAi??lgenin tarihi coAYrafyasAi??nAi??, hem de Urartu KrallAi??AYAi??nAi??n kuzey yayAi??lAi??mAi??nAi?? ayrAi??ntAi??lAi?? olarak anlatmaktadAi??r.

M.Ai??.680 yAi??lAi??nda Ai??skitlar Ai??nA?nden kaAi??an Kimmerler, Aras ve Murat boyundaki Urartu devletinin gA?cA?nA? sarstAi??lar. Ai??skitler (Saka TA?rkleri) bA?yA?k hA?kA?mdarlarAi?? Afrasyab zamanAi??nda (M.Ai??.654-626) Erzurum ve komAYu bAi??lgelerine yerleAYtiler.

DoAYu Anadolu bAi??lgesine (MAi??.60 ai??i?? M.S.400) yAi??llarAi?? arasAi??nda BA?yA?k Roma Ai??mparatorluAYu hakim olmuAYtur. 400 yAi??lAi??nda BA?yA?k Roma Ai??mparatorluAYuai??i??nun ikiye ayrAi??lmasAi?? ile merkezi Ai??stanbul olan Bizans (DoAYu Roma imparatorluAYu 395-1453) kurulmuAY, bAi??lge Bizans hakimiyetine geAi??miAYtir.

Halife Hz.Osman dAi??neminde Mesleme el-Fihri oAYlu Habib, Suriye ve el-Cezire halkAi??ndan topladAi??AYAi?? askerlerle Kalikala (Erzurum) ya geldi. BizanslAi?? kumandan Marianos yAi??netimindeki birlikler, MA?slA?manlarla ovada yaptAi??klarAi?? savaAYta maAYlup oldular. 651-949 dAi??neminde Ai??slam idaresinde olan bAi??lge, BizanslAi??larAi??n baskAi??larAi?? sonucu tekrar onlarAi??n hakimiyetine girdi. SelAi??uklular, 1048 de Theodosiopolisai??i??e (Karin) ait bA?tA?n bAi??lgelere ve gA?neyde HaAYhtenic (HAi??nAi??s ve yAi??resi) ve Toron/Taronay (MuAY) yAi??resine TA?rkmen gruplarAi??nAi?? yerleAYtirdi. 26 AAYustos 1071 de Malazgirt savaAYAi?? sonuAi??u, bAi??lgeye Saltuklular (1072 ai??i?? 1202), Erzurum SelAi??uklu BeyliAYi (1202-1230), TA?rkiye SelAi??uklularAi?? (1230-1308), Ai??lhanlAi??lar (1308-1335) dAi??nemlerinde hakim olmuAYlardAi??r.

EratnalAi??lar (1335-1381), Karakoyunlular (1381-1468), Akkoyunlular (1468 ai??i?? 1502), Azah Ai??smail (Safeviler) (1502-1514) arasAi??nda sert mA?cadelelerle geAi??en bu dAi??nemlerde bAi??lge huzur bulamamAi??AY, nA?fus azalmAi??AYtAi??r.

Yavuz Sultan Selimai??i??in dAi??neminde Anadolu birliAYi saAYlanAi??rken ilAi??e bu birliAYe dahil olmuAYtur. Daha sonraki devrede Rus iAYgali altAi??na giren ilAi??e, Rus ordusunun Ai??ekilmesiyle bugA?nkA? TA?rkiye topraklarAi??na katAi??lmAi??AYtAi??r.

KaraAi??oban Ai??lAi??esi, 1987 yAi??lAi??nda Ai??Ai??karAi??lan bir kararname ile HAi??nAi??s ilAi??esinden ayrAi??lmAi??AY ve KaraAi??oban, GAi??vendik ve SarAi??veli isimli birbirine Ai??ok yakAi??n olan A?Ai?? kAi??yA?n birleAYtirilmesi ile ilAi??e merkezi olmuAYtur. Erzurumai??i??a 190 km. mesafede olup, kAi??yler dahil toplam yA?z Ai??lAi??A?mA? 516km2dir.

CoAYrafi konum olarak KaraAi??oban ilAi??esi 42o-43o doAYu boylamlarAi?? ve 39o-40o kuzey enlemleri arasAi??nda yer almaktadAi??r. Ai??lAi??enin kuzey ve kuzeydoAYusunda KarayazAi?? ilAi??esi, batAi??sAi??nda HAi??nAi??s ilAi??esi, gA?ney ve gA?neydoAYusunda MuAYai??i??un BulanAi??k ilAi??esi ve doAYusunda ise MuAYai??i??un Malazgirt ilAi??esi bulunmakta olup ilAi??e merkezinin deniz seviyesinden ortalama yA?kseltisi 1640mai??i??dir.

Ai??lAi??e merkezi, Murat Nehriai??i??nin Ai??nemli bir kolunu oluAYturan yAi??resel aAYAi??zla Haftrenk (Yedirenk) olarak anAi??lan HAi??nAi??s Ai??ayAi??ai??i??nAi??n doAYu-batAi?? yAi??nlA? uzanan dar ve uzun alA?vyon dolgusu A?zerine kurulmuAYtur. Kuzeyinde AkdaAY Masifi (2953m), gA?neyinde AkdoAYan (Hamurpet) DaAYAi?? (2879m) ve doAYusunda GA?zelbaba DaAYlarAi?? (2100m) tarafAi??ndan Ai??evrilmiAYtir.
KaraAi??oban Belediyesi 1 Mart 1965 tarihinde kurulmuAYtur.

KARAAi??OBAN Ai??LAi??ESAi?? TARAi??HAi?? KALINTILARI

ZIRNRAK KALESAi?? VE KA?MBETAi??

KaraAi??oban Ai??lAi??esine 3 km. mesafede etrafAi?? sarp kayalAi??klarla ve iki katlAi?? sur duvarAi?? ile sAi??nAi??rlanmAi??AY tepe A?zerinde bulunan ZAi??rnrak Kalesiai??i??nin ne zaman yapAi??ldAi??AYAi?? bilinmemektedir. Milattan Ai??nce bin yAi??llarAi??na ait olduAYu sanAi??lmaktadAi??r. GA?neybatAi??sAi??nda bugA?n yAi??kAi??lmAi??AY kapAi??sAi??ndan, hendek A?zerine ahAYaptan asma bir kAi??prA? kurularak kaleye giriliyordu. Ai??Ai??ten iki ayrAi?? kapAi??dan geAi??ildikten sonra da Ai??evresi takriben 500 m. kadar gelen meydan bulunuyordu. Ai??Ai?? kalede Ai??eAYitli harap yapAi?? katmanlarAi?? kaleye ait Ai??eAYitli yapAi??larAi??n varlAi??AYAi??nAi?? gAi??stermektedir.

Kale iAi??inde bu gA?n tamamen harap bir de ZIRNRAK KA?mbeti bulunmaktadAi??r. Bu kA?mbet kalenin SelAi??uklular zamanAi??nda onarAi??larak kullanAi??ldAi??AYAi??nAi?? gAi??stermektedir. Kalede SelAi??uklu dAi??neminden kalmAi??AY olan birde mezarlAi??k vardAi??r. Bu mezarlarAi??n kapaklAi?? olmalarAi?? Ahlat mezarlarAi?? ve mezar taAYlarAi??yla aynAi?? geleneAYi paylaAYtAi??klarAi??nAi?? gAi??stermektedir.

SARIVELAi?? HAi??YA?AzA?

ilAi??e merkezinde SarAi??veli Mahallesiai??i??nde bulunan SarAi??veli HAi??yA?AYA? M.Ai??. 1400 yAi??llarAi??na dayanan tarihi ile Ai??nemli tarihi eserlerden birini oluAYturmaktadAi??r.


BAi??BLAi??YOGRAFYA

H.GA?ndoAYdu, Erzurum ve Ai??evresindeki Tarihi KalAi??ntAi??lar Azehri MA?barek Erzurum-1989

Ai??.HakkAi?? KonyalAi??, Abideleri ve Kitabeleri ile Erzurum Tarihi- 1960

H.GA?ndoAYdu-A.A.Bayhan-M.Arslan, Sanat Tarihi AAi??Ai??sAi??ndan Erzurum – 2010

Erzurum Ai??l YAi??llAi??klarAi?? 1967, 1973, 1998

Yan taraf