KALE MESCAi??DAi??

Kale Mescidi (R. H. A?nal)

KALE MESCAi??DAi??

Erzurum Ai??Ai?? Kalede Tepsi Minarenin (Saat Kulesi) doAYusunda yer almaktadAi??r. YapAi??m tarihi ile ilgili A?zerinde herhangi bir kitabe yoktur. Mescidin iAi??erisinde mihrabAi??n A?zerinde bulunan kitabe baAYka yerden getirilmiAYtir. Kitabenin bu mescit ile alakasAi?? yoktur.

Saltuklular devrinde inAYa edilen mescidin, Saltuklu Emiri EbA?ai??i??l Muzaffer GAi??ZAi?? dAi??neminde (1124-1132)Tepsi Minare ile birlikte yapAi??ldAi??AYAi?? kabul edilir.

Kale Mescidi Ai??Ai?? kalenin gA?ney duvarAi??nda yarAi??m silindir bir burca bitiAYik olarak inAYa edilmiAYtir. 14.70×10.60 m. Ai??lAi??A?sA?nde dikdAi??rtgen bir plana sahiptir. Kalenin burcu mihrap niAYi olarak dA?zenlenmiAYtir. Kesme taAY malzemeyle yapAi??lan mabedin kuzey cephesinde iAi?? kaleye aAi??Ai??lan giriAY kapAi??sAi?? ve bu kapAi??nAi??n iki yanAi??nda bulunan birer pencere vardAi??r. KapAi??nAi??n iki yanAi?? sA?tuncelerle yumuAYatAi??lmAi??AY, sivri kemerli alAi??nlAi??k altAi??ndaki kapAi?? basit bir silme ile dikdAi??rtgen Ai??erAi??eve iAi??ine alAi??nmAi??AYtAi??r. KapAi??nAi??n A?zerinde kA?Ai??A?k bir pencere mevcuttur. Mescidin doAYu cephesinde A?st sAi??rada iki, batAi?? cephesinde alt sAi??rada bir, A?st sAi??rada iki dikdAi??rtgen penceresi vardAi??r.

Ortada L AYeklinde iki kalAi??n ayakla iki bAi??lA?me ayrAi??lmAi??AY olan mekA?n mihrap Ai??nA?nde kubbeli, giriAY Ai??nA?nde ise Ai??apraz tonozludur. Mihrap Ai??nA? kubbesi dAi??AYtan silindirik gAi??vdeli ve konik kA?lahlAi?? olarak dA?zenlenmiAYtir. Silindirik gAi??vde iri silmelerle sivri kemerle on altAi?? bAi??lA?me ayrAi??lmAi??AY, bunlarAi??n dAi??rdA? istiridye kavsaralAi?? niAYle sA?slenmiAYtir. Konik kA?lahAi??n A?zeri silmelerle iki sAi??ra kemerli olarak sA?slenmiAYtir. Kubbe dAi??AYtan yA?ksek kasnaklAi?? konik kA?lahAi??yla kA?mbetleri hatAi??rlatAi??r.

Mescidin giriAYinin Ai??nA?ndeki bAi??lA?m, ortasAi?? aynalAi?? Ai??apraz tonozla kapatAi??lmAi??AY, doAYusu ve batAi??sAi??ndaki alanlar sivri beAYik tonozla Ai??rtA?lmA?AYtA?r. Mihrap Ai??nA? kubbesi alAi??AYAi??lmAi??AYAi??n dAi??AYAi??nda iAi??te mukarnas dizileriyle oluAYturulan kademeli yA?ksek bir kasnaAYa sahiptir. Bu bAi??lA?me geAi??iAY kAi??AYelerde kA?resel A?Ai??genlerle (pandantif) saAYlanmAi??AYtAi??r. YA?ksek ve kademeli kasnaklAi??, iAi??ten kA?Ai??A?k kubbe ile Ai??rtA?lA? bu uygulama Anadoluai??i??da tek Ai??rnek olmasAi?? bakAi??mAi??ndan Ai??nemlidir.

Mihrap, mescidin boyutlarAi??na oranla derin ve yA?ksektir. Bu mihrabAi??n burAi?? iAi??erisine yerleAYtirilmiAY olmasAi??ndan kaynaklanmaktadAi??r. Mihrap A?Ai?? yAi??nden altAi??genlerden oluAYan geometrik bir zincirekle Ai??erAi??evelenmiAYtir. BA?yA?k mihrap niAYi iAi??inde yer alan ikinci kA?Ai??A?k niAY mukarnas kavsaralAi??dAi??r.

Mescit tamamen kesme taAY malzeme ile yapAi??lmAi??AYtAi??r. Erzurumai??i??daki en eski TA?rk yapAi??sAi?? olarak kabul edilen Kale Mescidi, mescit ai??i?? tA?rbe arasAi?? ilginAi?? bir mimari Ai??zelliAYe sahiptir. Mescidin minaresi olarak yapAi??lan Tepsi Minareai??i?? den ayrAi??ca bahsedilmiAYtir.

Kale Mescidi ve Tepsi Minare Kale Mescidi A?st Ai??rtA?

 


BAi??BLAi??YOGRAFYA

A.Azerif Beygu, Erzurum Tarihi AnAi??tlarAi??, Kitabeleri, 1936-Ai??stanbul

Ai??.HakkAi?? KonyalAi??, Abideleri ve Kitabeleri Ai??le Erzurum Tarihi, 1960-Ai??stanbul

Ahmet Vefa Ai??obanoAYlu, T.D.V.Ai??.A. 24.cilt 243 s.

H.GA?ndoAYdu, Erzurum ve Ai??evresindeki Tarihi KalAi??ntAi??lar, Azehri MA?barek Erzurum

Enver KonukAi??u, SelAi??ukludan Cumhuriyete Erzurum

H.YurttaAY, H.Ai??zkan, Z.KAi??AYklA?, Az.Tali, D.Okuyucu, G.Geyik, M.KAi??ndAi??AYAi??lAi??, YollarAi??n, SularAi??n ve SanatAi??n BuluAYtuAYu Azehir Erzurum – 2008

 

Yan taraf