A�SPA�R TARA�HA� CAMA�LER ve MEDRESELER

A�SPA�R TARA�HA� CAMA�LER ve MEDRESELER

MELA�K HALA�L GAZA� MESCA�DA�

A�spir merkezde TuAYrul Azah Camiinin dere aAYA�rA� kA�ble tarafA�nda ve KadA�zade medresesinin hizasA�ndadA�r. KapA� A?zerindeki mermer kitabesi okunamayacak AYekilde bozulmuAYtur. Plan ve mimari A�zelliklerine gA�re XII. YA?zyA�lda yapA�ldA�AYA� dA?AYA?nA?lmektedir. Mescidi, Saltuklular ile birlikte bA�lgeye gelen Horasan erenlerinden DerviAY Melik Halil Gazia��nin zaviye olarak yaptA�rdA�AYA� H.937 tarihli OsmanlA� A�mparatorluAYu Evkaf Tahrir Defterinden (BaAYbakanlA�k arAYivi Tapu 199) tespit edilmektedir.

 

Melik Halil Gazi Mescidi Melik Halil Gazi Mescidi planA� (A�.U.KukaracA�)

Caminin iA� mekanA� 4.80×4.80 m. A�lA�A?lerinde kare planlA� olup kA?A�A?k bir mihrabA� vardA�r. Duvar yA?ksekliAYi dA�rt metredir. YapA�nA�n A?zeri tuAYla kubbe ile A�rtA?lA? iken, kubbenin yA�kA�lmasA� sonucu, bu defa aAYaA� malzemeli kA�rlangA�A� kubbe ile kapatA�lmA�AYtA�r.

Caminin etrafA� evlerle A�evrelenmiAYtir. YapA�nA�n kuzey cephe ortasA�ndaki giriAY kapA�sA�, basA�k kemerlidir. YapA�nA�n tA?m cepheleri, saAYA�r duvar AYeklindedir. KA�AYelerde dA?zgA?n kesme taAY, diAYer yerlerde moloz taAY malzeme kullanA�larak inAYa edilmiAYtir. YapA� oldukA�a harap durumdadA�r.

 

KADIOAzLU MEDRESESA�

A�spir merkezde TuAYrul Azah Camiia��nin yol ve dere aAYA�rA� karAYA�sA�ndadA�r. Dereye bakan giriAY kapA�sA�nA�n kemeri A?stA?ndeki mermerde altA� satA�r halinde ArapA�a kitabe bulunmaktadA�r. Kitabenin okunuAYu:

BenA? hA?zihia��l-medresetia��AY-AYerA�feti ve vekafehA?

Lia��t-tedrA�si fA�hA? vea��t-tedrA�si bia��l-ulA�mia��AY-AYA?fi(A�)yyeti

Vea��l-fA?nA�nA?a��l-kA?fiyyeti li-sA?kkA?nihA? fA�a��l-hucurA?ti ve AYayrihim

KA?dA�zA?de Mehmed el-AYehA�r el-A�spA�rA� el-asl

El-MA?ftA� medA�net-i Erzurum hA?lisan li-vechia��l-kerA�m

FA� seneti semA?n ve selA?sA�ne ve mieh ve elf

Sene 1138

Kitabenin anlamA�:

a�?Bu AYerefli medreseyi, hA?crelerinde oturanlara ve baAYkalarA�na Azafi ilimlerin ve kA?fi (yeterli) fenlerin okutulmasA� ve A�AYretilmesi iA�in aslen A�spira��li olan Erzurum AYehri mA?ftA?sA? KadA�zade AYA�hreti ile tanA�nmA�AY Mehmed, yalnA�z Allaha��A�n rA�zasA�nA� kazanmak iA�in 1138 (1725) senesinde yaptA�rdA� ve vakfetti.a�?

Medresenin giriAYi kuzeye bakmaktadA�r. DA?zgA?n yontulu kesme taAY bloklarA�n bir devamA� halinde dA�AYa taAYkA�nlA�k yapmayan sivri kemer, en dA�AYtan kapA� yA?zeyini A�erA�eveler. Bundan 35 cm. derinlikte basA�k kemerli giriAY kapA�sA� yer alA�r. A�ki kemer arasA�ndaki kapA� aynalA�AYA�nda mermer kitabe bulunmaktadA�r.

BasA�k bir beAYik tonozla avluya geA�ilir. 19.20×22.90 m. A�lA�A?lerindeki dikdA�rtgen planlA� avlunun etrafA�nda, A�AYrenci odalarA� ve dershane olmak A?zere toplam on hA?cre bulunmaktadA�r. KuzeydoAYu ve gA?neydoAYu kA�AYelerde, ince uzun koridor AYeklinde iki eyvan yer alA�r. OdalarA�n ve eyvanlarA�n A?zeri beAYik tonoz ile A�rtA?lA?dA?r. TaAY dA�AYeli avlunun ortasA�nda bir su kuyusu bulunmaktadA�r.

NUMAN PAAzA CAMA�A�

A�spir-Numan PaAYa (HiAYen) KA�yA?a��ndeki cami, YeniA�eri AAYasA� Darbunazade Numan AAYa tarafA�ndan, 1750-1751 tarihlerinde inAYa edilmiAYtir. GA?nA?mA?zde orijinal A�zelliklerini tamamen yitiren yapA�, giriAY kapA�sA� A?zerindeki kitabesine gA�re, 1812 yA�lA�nda onarA�lmA�AYtA�r.

Numan PaAYa Camii, dikdA�rtgen A�lA�A?lerde, ahAYap destekli ve dA?z dam A�rtA?lA? cami planA�ndadA�r. TaAY kaide A?zerindeki minaresi sac kaplamadA�r.

NUMAN PAAzA MEDRESESA�

A�spir Numan PaAYa KA�yA?a��nde bulunan Camiyi yaptA�ran YeniA�eri AAYasA� Darbunazade Numan AAYa ayni zamanda medreseyi de yaptA�rA�lmA�AYtA�r. Ancak gA?nA?mA?zde medreseden hiA�bir iz kalmamA�AYtA�r.


Bibliyografya

A�.H.KonyalA�, Abideleri ve Kitabeleri A�le Erzurum Tarihi -1960

M.Y.A�aAYlayan, Azu Bizim A�spir a�� 1981

A.M.Aktemur a�� A�.U.KukaracA�, KA?ltA?r VarlA�klarA� ile A�spir – 2004

H.GA?ndoAYdu-A.A.Bayhan-M.Arslan, Sanat Tarihi AA�A�sA�ndan Erzurum – 2010 zoloft online, online Zoloft. vardenafil bph.

Yan taraf