Ai??SPAi??R KALE MESCAi??DAi??

Ai??SPAi??R KALE MESCAi??DAi??

Ai??spir Kalesinin gA?ney sur duvarlarAi??na bitiAYik inAYa edilen mescidin A?zerinde kitabe bulunmamaktadAi??r. Ancak Erzurum Kale Mescidi mimarisi ile aynAi?? Ai??zelliklere sahip olduAYundan Ai??spir Kale Mescidinin de Melik Ai??zzeddin Saltukai??i??un (1132-1168) yapAi??lmAi??AY olduAYu kabul edilmektedir.

Mescidin temelinden baAYka, minaresi, iAi??i, dAi??AYAi?? ve kubbesi de sarAi??mtAi??rak renkte muntazam kesme taAYla yapAi??lmAi??AYtAi??r. DuvarlarAi??nAi??n kalAi??nlAi??AYAi?? 115 santim olan ve dikdAi??rtgene yakAi??n bir planda inAYa edilen mescit, dAi??AYtan 9.50 x 10.80 m., iAi??ten 7.20×8.50 m. Ai??lAi??A?lerindedir. Kuzey cephenin doAYu kAi??AYesinde bulunan giriAY kapAi??sAi??, dikdAi??rtgen Ai??erAi??eve iAi??erisinde mukarnas kavsaralAi?? olup silmeli bordA?rlerle sAi??nAi??rlandAi??rAi??lmAi??AYtAi??r. KapAi??nAi??n saAY A?st kAi??AYesinde, mazgal tA?rA? bir pencereye yer verilmiAYtir.

Mescidin A?zeri farklAi?? Ai??rtA? sistemi ile kapatAi??lmAi??AYtAi??r. GiriAY kapAi??sAi??nAi??n bulunduAYu kare alan A?zeri kubbeli, bunun batAi??sAi??nda kalan kAi??sAi??m doAYu-batAi?? doAYrultusunda uzanan sivri kemerli bir tonozla , gA?neydoAYu kAi??AYesinde kalan kAi??sAi??m ise yine sivri kemerli bir tonozla Ai??rtA?lA?dA?r. Sekizgen olan kubbe, dAi??AYarAi??dan oldukAi??a yA?ksek tutulmuAY olan sekizgen bir kasnak A?zerine yerleAYtirilmiAYtir. KasnaAYAi??n A?zerini yine sekizgen AYekilli piramidal kA?lah Ai??rtmektedir. Kubbe kasnaAYAi??nda dAi??rt ana yAi??ne aAi??Ai??lan pencereler yer verilmiAYtir. Caminin mihrabAi?? basit Ai??zellikte olup dAi??rt sAi??ra mukarnaslAi?? dolguya sahiptir. MihrabAi??n hemen yanAi??nda bir mazgal pencere vardAi??r.

Mescidin minaresi, kale burcunun A?zerine inAYa edilmiAYtir. Minare dAi??AYarAi??dan dAi??rt bAi??lA?m halindeki farklAi?? duvar Ai??rgA? izleri ile dikkat Ai??ekmektedir. En altta temeli oluAYturan moloz taAYlarla Ai??rA?lmA?AY silindirik kale burcu, onun A?zerine mescit ile birlikte inAYa edilmiAY olan minarenin kA?p kAi??smAi?? ve daha sonra ongen gAi??vde yA?kselir. Azerefeye kadar tamamen kesme taAY ile Ai??rA?lmA?AYtA?r. Azerefe altAi?? tuAYladan yapAi??lmAi??AY dAi??rt sAi??ra kirpi saAi??ak, ortasAi??ndaki yatay bir sAi??ra tuAYla dizimi ile iki kAi??sma ayrAi??lmAi??AYtAi??r ve gAi??vdesinden daha ince tutulmuAY olan tuAYla malzemeli, silindirik bAi??lA?me geAi??ilmektedir. Bu silindirik bAi??lA?m A?zerinde olmasAi?? gereken AYerefe ve petek kAi??smAi??, gA?nA?mA?zde mevcut deAYildir. Minarenin giriAY kapAi??sAi?? kuzey yAi??nA?nde olup mescidin damAi??na aAi??Ai??lmaktadAi??r. Minareye Ai??Ai??kAi??AY Caminin doAYu duvarAi??na bitiAYik AYekilde inAYa edilen 25 santim eninde, 35 basamaklAi?? taAY merdivenle Ai??Ai??kAi??lan damdan saAYlanmaktadAi??r. AyrAi??ca mescidin damAi??nda birde Ai??ilehanesi vardAi??r. Bir merdiven ile yaklaAYAi??k 2.30×9.00 m. Ai??lAi??A?lerindeki Ai??ilehane bAi??lA?mA?ne inilmektedir. Kuzey- gA?ney doAYrultusunda, uzun dikdAi??rtgen planlAi?? Ai??ilehanenin A?zeri, sivri beAYik tonoz ile Ai??rtA?lA?dA?r.

Ai??spir Kale Mescidi Kale Mescidi PlanAi?? (Ai??.U.KukaracAi??)
Ai??spir Kale Mescidi A?st Ai??rtA? Ai??spir Kale Mescidi Mihrap

 


Bibliyografya

Ai??.H.KonyalAi??, Abideleri ve Kitabeleri Ai??le Erzurum Tarih ai??i?? 1960

M.Y.Ai??aAYlayan, Azu Bizim Ai??spir ai??i?? 1981

A.M.Aktemur, Ai??.U.KukaracAi??, KA?ltA?r VarlAi??klarAi?? Ai??le Ai??spir -2004

H.GA?ndoAYdu-A.A.Bayhan-M.Arslan, Sanat Tarihi AAi??Ai??sAi??ndan Erzurum ai??i?? 2010

H.YurttaAY-H.Ai??zkan- Z.KAi??AYklA?- M.L.KAi??ndAi??AYAi??lAi??, Bir Azehir Var Yaylada;Erzurum – 2011

Yan taraf