HINIS VE Ai??EVRESAi??NDEKAi?? TARAi??HAi?? KALINTILAR

HINIS VE Ai??EVRESAi??NDEKAi?? TARAi??HAi?? KALINTILAR

HINIS KALESAi??

HAi??nAi??s Kalesi AYehrin asAi??l kurulduAYu yerdir. HAi??nAi??s deresinin batAi??sAi??nda AYehre hakim bir tepe A?zerinde yer alAi??r. HAi??nAi??s Kalesiai??i??nin ilk olarak ne zaman kurulduAYu kesin olarak bilinmemektedir. Kalenin kuruluAYu konusunda Evliya Ai??elebi seyahatnamesinde AYunlarAi?? sAi??ylemektedir: ai???Kale, Akkoyunlu hA?kA?mdarAi?? Uzun Hasanai??i??Ai??n amcasAi?? tarafAi??ndan kurulmuAYtur. Kale Kanuni Sultan SA?leyman dAi??neminde tahkim edilmiAYtir. Kale yA?ksek ve yalAi??Ai??n bir tepenin A?zerine yapAi??lmAi??AYtAi??r. DikdAi??rtgen bir kaidenin A?zerine yapAi??lAi?? kalenin etrafAi?? sarp kayalarla Ai??evrilidir. Kalenin giriAY kapAi??sAi?? doAYu yAi??nA?ndedir.ai???

HAi??nAi??s Kalesi, AYehir yerleAYim merkezinin bugA?nkA? yerine taAYAi??nmasAi??ndan sonra taAY ocaAYAi?? haline getirilmiAYtir. Bu gA?n sadece iAi?? kalenin gA?neydoAYu duvarAi?? ile dAi??AY kalenin sur kalAi??ntAi??larAi?? durmaktadAi??r.

HINIS KAi??LAi??SESAi??

HAi??nAi??s Ai??lAi??esi Kilise Deresi mevkiinde, kesin yapAi??m tarihi bilinmeyen bu yapAi??yAi??, mimari Ai??zellikleri bakAi??mAi??ndan XI. ai??i?? XII. YA?zyAi??llara tarihlemek mA?mkA?ndA?r. Kilise gA?nA?mA?zde oldukAi??a harap durumdadAi??r.

Bu kiliseyi yabancAi?? seyyahlardan W.Bachmann 1913 yAi??lAi??nda ziyaret etmiAY ve yazdAi??AYAi?? kitabAi??nda binanAi??n o zamanlar saAYlam olduAYunu belirtmiAYtir.

8.40×11.00 m.Ai??lAi??A?lerinde, kA?Ai??A?k Ai??lAi??ekli ve haAi?? planAi??nda dA?zenlenmiAY olan kilisenin iAi??erisine batAi?? haAi?? kolundan girilmektedir. KalAi??n duvarlara sahip yapAi??nAi??n orta kubbesi Ai??Ai??kmA?AY ve harap durumdadAi??r. Kilise, dA?zgA?n kesme taAY malzeme ile inAYa edilmiAYtir.

KALECAi??K KALESAi??

HAi??nAi??sai??i??Ai??n 18 km. batAi??sAi??nda, adAi??nAi?? bu kaleden alan Kalecik KAi??yA?ai??i??nA?n yanAi??ndadAi??r. Ai??ki vadinin arasAi??ndan akan suyun birleAYtiAYi yerde bulunmasAi??, bu kalenin ilk kuruluAY tarihini M.Ai??. I. binde Urartuai??i??lara kadar gAi??tA?rmektedir. Kale bA?yA?k Ai??lAi??A?de tahrip edilmiAYtir.

TOPRAK KALE

HAi??nAi??sai??i??Ai??n 15 km. kadar kuzeydoAYusunda bulunan Toprak Kale, yanAi??ndaki kAi??yle birlikte oldukAi??a eski bir tarihe sahiptir. Eski bir yerleAYim yerinin izlerini taAYAi??yan hAi??yA?kten Ai??Ai??karAi??lan bazAi?? buluntular, Urartu kemer parAi??alarAi??, burasAi??nAi??n Urartular zamanAi??nda Ai??nemli bir yerleAYim yeri olduAYunu gAi??stermektedir. Kale yerleAYimi yaklaAYAi??k 70×250 metre boyutlarAi??nda bir alan oturmaktadAi??r.

YERA?STA? (ARUS) DERESAi?? KAYA YERLEAzMESAi??

HAi??nAi??sai??i??Ai??n 8 km. gA?neydoAYusunda yer alan Arus Deresiai??i??nde kayaya oyulmuAY iki katlAi?? yerleAYimden , altta olanAi?? barAi??nma mekA?nAi??, A?stte olanAi?? ise AYapel olarak dA?zenlenmiAYtir. YAi??re halkAi??, kayaya oyulmuAY vaftiz kuyularAi??nAi??n da zamanAi??nda mevcut olduAYunu, sonradan define avcAi??larAi?? tarafAi??ndan tahrip edildiAYini belirtmektedirler. Kaya yerleAYmesinin batAi??sAi??nda, A?zerinde Latin HaAi??Ai??ai??i??nAi??n olduAYu kaya yer almaktadAi??r.

ZIRNRAK KALESAi?? VE KA?MBETAi??

HAi??nAi??sai??i??Ai??n 35 km. gA?neydoAYusunda etrafAi?? sarp kayalAi??klarla ve iki katlAi?? sur duvarAi?? ile sAi??nAi??rlanmAi??AY tepe A?zerinde bulunan ZAi??rnrak Kalesiai??i??nin ne zaman yapAi??ldAi??AYAi?? bilinmemektedir. Milattan Ai??nce bin yAi??llarAi??na ait olduAYu sanAi??lmaktadAi??r. GA?neybatAi??sAi??nda bugA?n yAi??kAi??lmAi??AY kapAi??sAi??ndan, hendek A?zerine ahAYaptan asma bir kAi??prA? kurularak kaleye giriliyordu. Ai??Ai??ten iki ayrAi?? kapAi??dan geAi??ildikten sonra da Ai??evresi takriben 500 m. kadar gelen meydan bulunuyordu. Ai??Ai?? kalede Ai??eAYitli harap yapAi?? katmanlarAi?? kaleye ait Ai??eAYitli yapAi??larAi??n varlAi??AYAi??nAi?? gAi??stermektedir.

Kale iAi??inde bu gA?n tamamen harap bir de ZIRNRAK KA?mbeti bulunmaktadAi??r. Bu kA?mbet kalenin SelAi??uklular zamanAi??nda onarAi??larak kullanAi??ldAi??AYAi??nAi?? gAi??stermektedir. Kalede SelAi??uklu dAi??neminden kalmAi??AY olan birde mezarlAi??k vardAi??r. Bu mezarlarAi??n kapaklAi?? olmalarAi?? Ahlat mezarlarAi?? ve mezar taAYlarAi??yla aynAi?? geleneAYi paylaAYtAi??klarAi??nAi?? gAi??stermektedir.


BAi??BLAi??YOGRAFYA

H.GA?ndoAYdu, Erzurum ve Ai??evresindeki Tarihi KalAi??ntAi??lar Azehri MA?barek Erzurum-1989

Ai??.HakkAi?? KonyalAi??, Abideleri ve Kitabeleri ile Erzurum Tarihi- 1960

H.GA?ndoAYdu-A.A.Bayhan-M.Arslan, Sanat Tarihi AAi??Ai??sAi??ndan Erzurum – 2010

Erzurum Ai??l YAi??llAi??klarAi?? 1967, 1973, 1998

 

Yan taraf