HASAN KALE (PASAi??NLER) KALESAi??

HASAN KALE (PASAi??NLER) KALESAi??

Pasinler bAi??lgesini Urartu Ai??mparatorluAYuna katan Kral Menuas (M.Ai??.810-785) in Ai??ivi yazAi??lAi?? taAY kitabeleri Zivin Kalesi (SA?ngA?taAY) ve Horasanai??i??Ai??n YazAi??lAi??taAY kAi??yA?ndedir. Ai??zellikle YazAi??lAi??taAY yazAi??tAi?? hem bAi??lgenin tarihi coAYrafyasAi??nAi??, hem de Urartu KrallAi??AYAi??nAi??n kuzey yayAi??lAi??mAi??nAi?? ayrAi??ntAi??lAi?? olarak anlatmaktadAi??r. AyrAi??ca Hasankaleai??i??de bulunan Kral Manuaai??i??ya ait Ai??ivi yazAi??lAi?? inAYa yazAi??tAi?? (Ai??stanbul Arkeoloji MA?zesindedir) Ai??ok gA?Ai??lA? bir kale yapAi??ldAi??AYAi??ndan bahsetmektedir.

Ai??lhanlAi?? hakimiyeti dAi??neminde Erzurum ve Ai??evresinde sAi??z sahibi olan SutaylAi??lar ailesinin beyi HacAi?? Togay, ailesini gA?clA? hale getirmiAY ve diAYer TA?rkmen rakiplerine karAYAi?? bu bAi??lgeyi muhafazaya Ai??alAi??AYmAi??AYtAi??r. HacAi?? Togayai??i??Ai??n oAYlu Hasan,(1335-1340) Sutay gA?cA?nA? Erzurum ve havalisinde hissettirmek istemiAY, Avnik, Zivin ve Micingerd gibi yAi??netiminde bulunan mA?stahkem kaleler yanAi??nda bir yenisine ihtiyaAi?? duymuAY, 1340 yAi??lAi??ndan Ai??nce, Pasin ovasAi??nda bir kale inAYa ettirmiAYtir. Hasankaleai??i??si, Erzurum, YukarAi?? Pasin ve Avnik taraflarAi??nAi?? kontrol edebilen bir tepenin A?zerine kurulmuAYtur. Bu yA?zden kurucusuna izafeten kale ve kasabaya Hasan Kale adAi?? verilmiAYtir. Kalenin kuzeyindeki daAY da ai???Hasan Babaai??? adAi?? ile anAi??lmAi??AYtAi??r.

Kale, ilAi??eyi doAYudan sAi??nAi??rlamakta iken zamanAi??mAi??zda AYehrin doAYu, batAi?? ve gA?neye de geniAYlemesi sonucu ortada kalmAi??AYtAi??r. GA?nA?mA?zde sadece iAi?? kalenin sAi??nAi??rlarAi?? belli olduAYu iAi??in AYehrin varoAYunu Ai??evreleyen eski dAi??AY surlar hakkAi??nda bilgi bulunmamaktadAi??r.

16. yA?zyAi??lda Ai??Ai?? Kaleye, Kanuni tarafAi??ndan bir cami, 4. Murad tarafAi??ndan da Revan seferi sAi??rasAi??nda bir kAi??AYk yaptAi??rAi??lmAi??AY ise de kAi??AYkA?n yanmasAi??, caminin yAi??kAi??lmasAi?? sonucu gA?nA?mA?ze hiAi??birAYey ulaAYmamAi??AYtAi??r. YaklaAYAi??k 125 m. uzunlukta, ortasAi?? 20 m. geniAYliAYinde kuzeye doAYru daralan bir A?Ai??gen forma sahip Ai??Ai?? Kaleai??i??nin batAi??ya bakan ana giriAYinin Ai??nA?nde, uzun dikdAi??rtgen bir alan kademeli surlarla takviye edilmiAYti. Buradaki Demir KapAi?? ve Erzurum KapAi??sAi?? ile doAYuda Gizli (OAYrun) KapAi??, kalenin yer aldAi??AYAi?? Hasan DaAYAi??ai??i??nAi??n ovaya uzanan en dik burnunu teAYkil eder. Ai??Ai?? Kaleai??i??den gizli bir yol, gA?neydeki Hasankale Ai??ayAi??na kadar uzanAi??yor, kuAYatmalar sAi??rasAi??nda buradan gizlice su temin ediliyordu.

Ai??Ai?? kale 1970ai??i??li yAi??llarda kAi??smen onarAi??larak sur duvarlarAi?? yenilenmiAYtir. DAi??AY kAi??sAi??mlarda dA?zgA?n kesme taAY, iAi?? kAi??sAi??mlarda moloz taAY malzeme kullanAi??lmAi??AYtAi??r.


Bibliyografya

Ai??.H.KonyalAi??, Abideleri ve Kitabeleri ile Erzurum Tarihi-1960

H.GA?ndoAYdu, Erzurum ve Ai??evresindeki Tarihi KalAi??ntAi??lar,Azehri mA?barek Erzurum-1989

H.GA?ndoAYdu-A.A.Bayhan-M.Arslan, Sanat Tarihi AAi??Ai??sAi??ndan Erzurum – 2010

Yan taraf