HABAi??B BABA TA?RBESAi??

 

HABAi??B BABA TA?RBESAi??

(TAi??MURTAAz BABA TA?RBESAi??)

Erzurum TaAYmaAYazalar Caddesinden GA?rcA? KapAi??ya giden yolun saAYAi??ndadAi??r.

Habib Baba TA?rbesi adAi?? ile anAi??lan bu tA?rbenin asAi??l adAi?? TimurtaAY Baba TA?rbesidir. TimurtaAY Baba adAi??na yapAi??lan bu tA?rbe harabeye dAi??nmA?AY bir vaziyetteyken Erzurum mA?AYiri KA?mili PaAYa H.1260/M.1844 yAi??lAi??nda tA?rbeyi yeniden yaptAi??rmAi??AYtAi??r.

Habib Baba TA?rbesi PlanAi?? (H.YurttaAY)

TA?rbeye kuzeydeki basAi??k kemerli kapAi??dan girilir. KapAi??nAi??n A?stA?ndeki 0.60 x 0.42 m Ai??lAi??A?lerinde tunAi?? levhaya gA?zel bir tA?ai??i??lik ile beAY satAi??r halinde AYu kitabe yazAi??lmAi??AYtAi??r;

Mazhar-i Tevfik-i SA?bhani MA?AYir-i ERZURUM.

VarAi??nAi?? AYah-i cihanAi??n uAYuruna eyler feda

Ai??ttiba-i AYer-i pA?k-i Seyyid-il-Kevneyn ile.

Tacidar-i A?leme almaktadAi??r hayAi??r duA?

Zahir-A? bA?tAi??n kutub-i ehl-i hal-i celb iAi??in.

BAi??yle hayrat-A? meberrA?tA? muvaffak daima

SIRRIYA yazdAi??m iki tarih-i cevherdA?r kim.

Her biri nakAYolsa tA?k-Ai?? kA?nbed-i Ai??erha sezA?

KAi??MAi??LAi?? PaAYa rAi??zay-Ai?? BA?riyy-i biAi??A?n iAi??A?n.

TA?rbe-i TAi??MURTAAz BABAYI yaptAi?? nev-bina 1260

Azair SAi??rrAi??ai??i??nAi??n yazdAi??AYAi?? kitabenin son beytinin her mAi??sraAi??nAi??n noktalAi?? harfleri Ebcet hesabAi??na vurulunca (1260) rakamAi?? Ai??Ai??kAi??yor.

1841-1845 yAi??llarAi?? arasAi??nda Erzurumai??i??da dAi??rt yAi??l Valilik yapan ve Erzurum Salnamelerinde adAi?? HACI HALAi??L KAi??MAi??L PaAYa olarak geAi??en paAYanAi??n mahlasAi?? ai???KAi??MAi??LAi??ai??? dir. TA?rbenin hiAi??bir yerde rastlanmayan bir Ai??zelliAYi vardAi??r. PaAYa tA?rbenin cadde A?zerindeki duvarAi??nAi??n kAi??AYelerinin A?stlerine A?Ai??er tunAi?? kandil askAi??sAi?? yaptAi??rmAi??AYtAi??r. Bayramlar ve mA?barek gA?nlerde buralara zincirlerle sarkan kandiller takAi??lAi??rmAi??AY.

TA?rbe 6.35 x 9.80 m. Ai??lAi??A?lerinde dikdAi??rtgen planlAi?? olup, A?zeri aAi??Ai??ktAi??r. TA?rbenin doAYuda kalan duvarAi?? hariAi??, diAYer A?Ai?? cephenin duvarlarAi??nAi??n tamamAi?? kAi??rmAi??zAi?? renkli kesme taAYtan yapAi??lmAi??AYtAi??r.

TA?rbe iki kAi??sAi??mdan meydana gelmektedir. Birinci kAi??sAi??m mescit olarak kullanAi??lmaktadAi??r. DiAYer kAi??sAi??m ise A?stA? aAi??Ai??k asAi??l tA?rbe bAi??lA?mA?dA?r.

BinanAi??n kuzeydeki basAi??k kemerli 1.59 x 0.74 m. Ai??lAi??A?lerindeki kapAi??dan geAi??ilince sonradan yapAi??lan baAYdadi bir duvarla oluAYturulan 0.94 cm. geniAYliAYindeki koridora girilir. BaAYdadi duvarda bulunan kapAi??dan mescide, koridorun sonundaki kapAi??dan da A?stA? aAi??Ai??k tA?rbeye girilir.

Mescid 3.55 x 2.30 m. Ai??lAi??A?lerindedir. Mescidin 1.95 x 0.46 m. Ai??lAi??A?lerindeki dar ve sade olan mihrabAi??nAi??n etrafAi?? silme ile Ai??evrilidir. Mescidin batAi??ya bakan penceresinden aydAi??nlanmaktadAi??r. Mescidin tavanAi?? Ai??apraz tonozludur. Bu mescitte ziyaretAi??iler namaz kAi??lar, dua ederler. TA?rbenin A?stA? aAi??Ai??k olan bAi??lA?mA?ne 1.41 x 0.74 m. Ai??lAi??A?lerindeki kapAi??dan girilir. TA?rbenin iAi??inde doAYu duvarAi??nda saAYAi??r, sivri kemerli geniAYAi??e bir niAY bulunmaktadAi??r. Kemerin A?stA?ndeki mermerde A?Ai?? satAi??r halinde nesih ile yazAi??lmAi??AY AYu kitabe okunur;

  1. Sultan-Ai?? mA?ellifinden kutb-A?l A?rifin gavs-A?l-vA?silin TAi??MURTAAz BABA Hazretlerinin
  2. Medfun-i HA?k-i atAi??rnA?k olduklarAi?? tA?rbe-i AYerifleriyle hemcivar olan
  3. EhlA?llah ve sair AYA?heda ervah-Ai?? AYerifeleri iAi??in fatiha 1260 (1844 M)

TA?rbenin ortasAi??ndaki mezarAi??n Ai??ok yA?ksek olan baAY taAYAi??na ai??? HA?zA? PAi??R TAi??MURTAAz BABA veli Hazretleriai??? yazAi??lmAi??AYtAi??r. TimurtaAY BabanAi??n Ai??lA?m yAi??lAi?? gAi??sterilmemiAYtir.

Ai??Ai??i kesme taAY olan tA?rbenin A?st kAi??smAi??nAi?? dAi??rt taraftan bir korneAY Ai??evreler.

HABAi??B BABA

TA?rbenin 1260 yAi??lAi??nda yeniden yapAi??lmasAi??ndan dAi??rt yAi??l sonra (1264) vefat eden HABAi??P BABA tA?rbenin gA?ney penceresinin Ai??nA?ne defnedilmiAYtir. Habip BabanAi??n tarikat serpuAYlu mezar baAY taAYAi??nda yazAi??lAi?? 12 satAi??r halinde FarsAi??a kitabeyi AbdulbA?ki GAi??lpAi??narai??i??lAi?? TA?rkAi??eye AYAi??yle Ai??evirmiAYtir:

ai???Marifet cihanAi??, tarikat piri, olgun mA?rAYid; birlik sAi??rrAi??nAi??n da emini; Hazreti Mevlaai??i??nAi??n sAi??rrAi??nAi?? bilen. Birlik eshabAi??nAi??n baAYAi??, birlik eshabAi?? halkasAi??nAi??n baAYAi??nda oturan zatai??i?? YaAYadAi??AYAi?? mA?ddetAi??e bir geceyi bile, ona ibadetle meAYgul olmadan geAi??irmedi. Bir adAi??m attAi??ysa, mutlaka ibadete attAi??; Bir sAi??z sAi??ylediyse mutlaka HakkAi?? andAi??. Bu yokluk yurdundan usanAi??p da Cennete yAi??nelince RAi??dvandan, merhaba, yA?cel diye bir ses geldi. Gayp A?leminden biri geldi de, tarihini okudu: HABAi??B BABA tesbih ederek cennetler gA?l bahAi??esine geAi??ip gitti. Fi Rebi-il-ahir sene 1264ai???

HABAi??B BABA aslen Hindistanai??i??dan babasAi?? ile birlikte Bitlisai??i??e gelmiAY ve burada Kadiri AYehylerinden UAYaki Ali Babaai??i??ya intisab etmiAYtir. Azeyhinden aldAi??AYAi?? emir A?zerine Erzurumai??i??a gelmiAY ve Ai??mrA?nA?n sonuna kadar burada halkAi?? irAYadla meAYgul olmuAYtur. Tekkesi YegenaAYa Mahallesinde idi.

TA?rbede TimurtaAY Baba ve Habib Babaai??i??dan baAYka dAi??rt mezar daha vardAi??r. Bunlardan birincisi

Habib Babaai??i??nAi??n eAYi Hatice HanAi??mai??i??Ai??n mezarAi??dAi??r. H.1292/M.1875 yAi??lAi??nda vefat etmiAY ve bu tA?rbeye defnedilmiAYtir.

Ai??kinci mezar Azehabeddin PaAYanAi??n eAYi Ganiye Makbule HanAi??mai??i??a aittir. VefatAi?? 1892 yAi??lAi??dAi??r.

A?Ai??A?ncA?sA?, 1875 yAi??lAi??nda Ai??len dAi??rdA?ncA? orduya mensup bir komutanAi??ndAi??r. Ai??smi okunamamAi??AYtAi??r.

DAi??rdA?ncA? mezar Habib Baba Hazretlerinin halifelerinden ve Emir Azeyh soyundan Ahmet Nuri Babaai??i??nAi??n mezarAi??dAi??r. Ai??lA?mA? H.1329/M.1911 dir.

TA?rbenin kAi??AYe ayaklarAi?? dAi??AYarAi?? taAYAi??rAi??lmAi??AYtAi??r. Pencereleri demir parmaklAi??klAi??dAi??r. TA?rbeyi dAi??AYtan kalAi??nca, sade bir korniAY A?Ai?? taraftan Ai??evreler. Mescit bAi??lA?mA?nA?n A?zeri gA?nA?mA?zde kAi??rma Ai??atAi?? ile kapatAi??lmAi??AYtAi??r.


BAi??BLAi??YOGRAFYA

Ai??.H. KonyalAi??, Abideleri ve Kitabeleriyle Erzurum Tarihi

M.Nusret, Erzurum TarihAi??esi (yayAi??na hazAi??rlayan A.Fidan)

H.B.TopdaAYAi??, Erzurum ve Ai??evresinde medfun Manevi MimarlarAi??mAi??z

M.Ai??elik, Erzurum KitabAi??

M.S.Ai??Ai??AYenli-A.Bayram Erzurum MeAYhur Ziyaret Yerleri

M.TaAYyA?rek, Erzurum TA?rbeleri ve Ziyaret Yerleri

H.YurttaAY,H.Ai??zkan,Z.KAi??AYklA? vd. YollarAi??n, SularAi??n ve SanatAi??n BuluAYtuAYu Azehir Erzurum -2008

H.GA?ndoAYdu, A.A.Bayhan, M.Arslan Sanat Tarihi AAi??Ai??sAi??ndan Erzurum – 2010

Yan taraf