ERZURUM TARAi??HAi?? EVLERAi??

ERZURUM TARAi??HAi?? EVLERAi??

Erzurum evleri tamamen iklime baAYlAi?? geleneksel yapAi?? tiplerinden oluAYmaktadAi??r. Erzurumai??i??da iki katlAi??, kalAi??n duvarlAi??, ahAYap kiriAYlemeli , alt katta kapalAi?? veya az aAi??Ai??klAi??klAi?? ahAi??r-merek, mutfak (tandAi??r baAYAi??), iAi?? avlu gibi unsurlarAi??n zenginleAYtirilmiAY bir dA?zenleme ortaya koyar. Bunun A?zerinde aAi??Ai??klAi??AYAi?? fazla baAY oda, buna baAYlAi?? olarak da diAYer odalar sAi??ralanAi??r. OdalarAi??n A?zerindeki ahAYap tavan kAi??smAi?? , tavan gAi??beAYi denilen yuvarlak AYekillerle sA?slemelidir. Oda duvarlarAi??nda yA?klA?kler, raflar, kandillikler, meyvelikler, AYAi??mine tarzAi?? ocaklar bulunmaktadAi??r.

TandAi??r (baAYAi??) evi denilen bAi??lA?m, kAi??AYeleri giderek daralan ve kubbe oluAYturacak AYekilde Ai??rtA?lmesi ile elde edilen mutfaklar, ev hayatAi??nAi??n odak noktasAi??dAi??r. Bu mekanda bir kAi??AYeye derince yerleAYtirilmiAY tuAYla bacalAi?? ocaklar, iAi??erinin Ai??sAi??tAi??lmasAi??nda baAYlAi??ca rolA? A?stlendiAYinden, gA?ndA?zleri yeme, iAi??me, oturma, dinlenme merkezini oluAYturur. Duvarlardaki kap kaAi??ak koyulan raflar, su kurunu, iAi??lerine yiyecek konulan kA?pler, tandAi??r evlerinin diAYer unsurlarAi??dAi??r.

Geleneksel Erzurum evlerinin daha Ai??ok iAi?? kalenin Ai??evresindeki mahallelerde inAYa edildiAYi ve Ai??oAYunun yaAYAi??nAi??n 100-150 yAi??l dolaylarAi??nda bulunduAYu, bunlarAi??n Ai??oAYunlukla 1859 depreminden sonra yapAi??lmAi??AY olduklarAi?? anlaAYAi??lmaktadAi??r. Bu gA?n tescilli Erzurum evlerinin sayAi??sAi?? 50 civarAi??nda bulunmaktadAi??r. Ancak bunlarAi??n bA?yA?k bir kAi??smAi?? yAi??kAi??lmak A?zeredir. Bu evlerden halen kullanAi??lan bir kaAi??Ai?? AYunlardAi??r:

Fizyo Baba Evi

Fizyo BabanAi??n Evi : Erzurum Murat PaAYa Mahallesi Erzincan KapAi?? Semti YenikapAi?? Caddesi A?zerindedir. 1903 yAi??lAi??nda HacAi?? Bekirzade AAYa Efendi tarafAi??ndan yaptAi??rAi??lmAi??AYtAi??r. Tek katlAi??, dA?z damlAi??, Ai??n cephesi bitkisel motifli yA?ksek kabartma taAY iAYAi??iliAYi ile yapAi??lmAi??AYtAi??r. Ev saAYlam ve kullanAi??lmaktadAi??r.

Kullebi Akif AAYa Evi

Kullebi Akif AAYa Evi :Erzurum Tebriz KapAi?? semti, Rabia Hatun Mahallesi PalandAi??ken Caddesi A?zerindedir. Halk arasAi??nda ai???Kullebilerin Eviai??? diye tanAi??nmaktadAi??r. 1909 yAi??lAi??nda inAYa edilmiAY, Ai??ki katlAi?? geleneksel Erzurum evlerinden olup, saAYlam ve kullanAi??lmaktadAi??r.

MA?celdili KonaAYAi??

MA?CELDAi??LAi?? EVAi??

Erzurum Lala PaAYa Mah. Esat PaAYa Camii yanAi??nda, menderes caddesi A?zerindedir. H.1321/M. 1905 yAi??lAi??nda yapAi??lmAi??AY olan konak tipindeki bina Erzurumai??i??a hakim bir tepede bulunduAYundan, restore edilerek hizmete sunulmuAYtur.

Edip SomunoAYlu evi tandAi??r baAYAi?? (Mutfak)

Edip SomunoAYlu evi odasAi?? (Salon)

Edip SomunoAYlu evi oda tavanAi?? (salon tavanAi??)

EDAi??P SOMUNOAzLU EVAi??

Erzurum Camii Kebir Mahallesinde bulunmaktadAi??r. 1876 yAi??lAi??nda Konak tipinde yapAi??lan bu yapAi?? saAYlam ve kullanAi??lmaktadAi??r.


Bibliyografya

H.YurttaAY, H.Ai??zkan, Z.KAi??AYklA? vd. YollarAi??n, SularAi??n ve SanatAi??n BuluAYtuAYu Azehir Erzurum – 2008

H. Karpuz, Erzurum Evleri – 1993

H.GA?ndoAYdu, A.A.Bayhan, M.Arslan, Sanat Tarihi AAi??Ai??sAi??ndan Erzurum – 2010

Yan taraf