ERZURUM BELEDAi??YESAi??

ERZURUM BELEDAi??YESAi??

KuruluAYu ve teAYkilatlanmasAi??

1864 tarihli Vilayet Nizamnamesi ve buna dayanAi??larak hazAi??rlanan talimA?tnA?melerle, OsmanlAi?? Devletinde bA?yA?k AYehirler baAYta olmak A?zere Belediye teAYkilatlarAi?? kurulmaya baAYlanmAi??AYtAi??r. Bu nizamnameye istinaden Erzurumai??i??da Vilayet teAYkilatAi?? kurulmasAi??, Mehmet Emin Muhlis PaAYaai??i??nAi??n valiliAYi dAi??neminde, EylA?l 1866ai??i??da gerAi??ekleAYmiAYtir.

1867ai??i??de vilayet belediye meclislerinin kuruluAY ve gAi??revleri hakkAi??nda hazAi??rlanan talimata gAi??re, belediye meclisleri bir reis ve altAi?? azadan oluAYacaktAi??. Meclisin reisi ise atanmAi??AY bir kiAYi olacaktAi??. Erzurumai??i??un resmi vilayet gazetesi EnvA?r-Ai?? Azarkiyeai??i??nin 11 Azubat 1870 tarihli nA?shasAi??nda ai???Erzurum beledi meclisi riyA?seti Rumeli BeylerbeyiliAYi pA?yelA?lerinden SaadetlA? Resul PaAYa Hazretleriai??i??ne, Ai??spir KaymakamlAi??AYAi?? meclis-i mezkAi??r reis-i sA?bAi??ka Timur AAYaai??i??ya ihA?le kAi??lAi??nmAi??AYtAi??r.ai???haberi vardAi??r. Bu haberden anlaAYAi??ldAi??AYAi?? kadarAi??yla Erzurum Belediye Reisinin 1867-1870 dAi??neminde Timur AAYa olduAYu, bu zatAi??n Ai??spir KaymakamlAi??AYAi??na tayini ile 1870 yAi??lAi??nda Resul PaAYanAi??n Erzurum Belediye ReisliAYine getirilmiAYtir. Bu haberden hareketle Erzurum Belediyesinin1867 yAi??lAi??nda kurulduAYu sAi??ylenebilir. 23 EylA?l 1293 (1877) tarihli ai???Dersaade ve Vilayet Beledi Kanunuai??? ile Erzurum Belediyesi kamu tA?zel kuruluAYu hA?viyetini kazanmAi??AYtAi??r. 1864 Vilayet Nizamnamesi ile 1877 Belediye Kanunuai??i??nun kabulu arasAi??nda geAi??en dAi??nem, bir deneme ve geAi??iAY sA?resi olmuAYtur. Ai??A?nkA? bu dAi??nemde belediye baAYkanlAi??AYAi?? yapmAi??AY olan AYahAi??slar, belediye meclis A?yesi olmadAi??klarAi?? halde, mA?lki amirler tarafAi??ndan bu makama getirilmiAYlerdir. Birinci Cihan savaAYAi?? baAYladAi??AYAi??nda Erzurum Belediyesi 1915 ortalarAi??ndan 1.Ocak.1916 tarihine kadar Askeri makamlarca iAYbaAYAi??na getirilen Kurmay Albay Refik Bey tarafAi??ndan yAi??netilmiAYtir. Rus iAYgali sAi??rasAi??nda bu gAi??revde Cimilli Ahmet RA?AYdA? Efendi bulunuyordu.

Ruslar Erzurumai??i??u iAYgal ettikten sonra AYehirde yeni bir idari yapAi??lanmaya gittiler. Erzurum Belediye teAYkilatAi??nAi?? da yeniden dA?zenleyerek Mehmed Ali PaAYayAi?? Belediye BaAYkanlAi??AYAi??na getirdiler. Ruslarla iyi bir iliAYki kuran Mehmed Ali PaAYa, Erzurum halkAi??nAi??n bu zor gA?nlerinde elinden gelen her AYeyi yapmAi??AYtAi??r. Ermenilerin sA?rekli AYikayeti A?zerine 1917 yAi??lAi?? ortalarAi??nda gAi??revden alAi??nan Mehmed Ali PaAYa ailesiyle birlikte Rusyaai??i??ya sA?rA?ldA?. Bu defa Belediye BaAYkanlAi??AYAi??na YazAi??cAi??oAYlu HakkAi?? PaAYa getirildi ve bu gAi??revde A?Ai?? ay kaldAi??. Ermenilerin sA?rekli AYikayeti devam edince bir Rus olan Stavrofsky Belediye BaAYkanlAi??AYAi?? gAi??revine getirilmiAY ve yardAi??mcAi??lAi??AYAi??nAi?? tercA?manAi?? AhiskalAi?? Ali Pepenof yapmAi??AYtAi??r. BilindiAYi gibi Ruslar Erzurumai??i??dan ayrAi??lAi??rken Antranik liderliAYinde AYehre gelen Ermeniler yAi??netimi tamamen ele geAi??irmiAYlerdir.

Erzurumai??i??un dA?AYman iAYgalinden kurtulmasAi?? ile KA?zAi??m Karabekir PaAYanAi??n emrindeki subaylardan Recep (Peker) geAi??ici olarak Erzurum Belediye BaAYkanlAi??AYAi??na getirildi. Akabinde belediye iAYlerinin yA?rA?tA?lmesine Zakir (GA?rbA?z) Bey memur edilmiAY ve 1921 yAi??lAi??na kadar Belediye BaAYkanlAi??AYAi?? yapmAi??AYtAi??r.

KuruluAYundan itibaren Erzurum Belediye BaAYkanlarAi??:

  1. Timur AAYa 1867 – 1870 ve 1876- 1877
  2. Resul Azakir PaAYa 1870 ai??i?? 1876
  3. Alaybeyi SarAi??gA?mrA?kAi??A?oAYlu Osman Bey 1878-1880
  4. Osman Saib Bey 1880-1889
  5. Abdulvahit PaAYa 1889-1892
  6. Maksut Bey oAYlu AzA?krA? Bey 1892-1899
  7. Yavilizade Abdulhamit Bey 1899-1900
  8. Azerif Yusuf (Soylu) Bey 1901-1906 ve 1907-1910
  9. Azevket Efendi 1906-1907
  10. Abdulvahit PaAYaoAYlu Galib Bey 1911-1914
  11. NamAi??k Efendizade RAi??za 1914-1915
  12. KorukAi??uzade Ahmet RAi??za 1915 (4 ay)
  13. Kurmay Albay Refik Bey 1915 (4 ay)
  14. Cimilli Ahmet RA?AYtA? Efendi 1915-1916 (3 ay)
  15. Mehmed Ali PaAYa 1916-1917
  16. YazAi??cAi??oAYlu HakkAi?? PaAYa 1917 (3 ay)
  17. Stavrofsky (Rus) 1917 (3 ay)
  18. Recep(Peker) Bey 1918 (3 ay)
  19. GenAi??aAYazade Zakir (GA?rbA?z) bey 1918 -1921 ve 1927-1928
  20. KorukAi??uoAYlu Nafiz (Dumlu) bey 1921-1926
  21. MA?AYtak Bey 1928-1930
  22. HafAi??zzade Seyfullah TopdaAYAi?? 1930- 1932
  23. Durak Sakarya 1932- 1935
  24. KitapcAi??zade Salim AltuAY 1935- 1937
  25. Azevket ArAi?? 1937- 1939 ve 1950-1951
  26. Mesut Ai??ankaya 1939 ai??i?? 1945
  27. KA?zAi??m Yurdalan 1945- 1950
  28. LA?tfA? YalAi??m 1951-1953
  29. Samih KorukAi??u 1953-1955
  30. Edip SomunoAYlu 1955-1960
  31. Hilmi NalbantoAYlu 1964-1968
  32. Selahattin Ozan 1968-1973
  33. Orhan Azerifsoy 1973-1977
  34. Nihat KitapAi??Ai?? 1977-1984
  35. Necati GA?llA?lA? 1984-1989
  36. Mehmet Ali A?nal 1989-1994
  37. Ersan Gemalmaz 1994-1999
  38. Mahmut Uykusuz 1999-2004
  39. Ahmet KA?Ai??A?kler 2004-2009 ve 2009-2014

BAi??BLAi??YOGRAFYA

Murat KA?Ai??A?kuAYurlu, Erzurum Belediyesi Tarihi-1 ve 2

Muammer Ai??elik, Erzurum KitabAi??

Enver KonukAi??u, SelAi??ukludan Cumhuriyete Erzurum Tarihi

 

Yan taraf