ÇİFTE MİNARELİ MEDRESE KÜMBETİ

ÇİFTE MİNARELİ MEDRESE KÜMBETİ

Erzurum Çifte Minareli Medresenin güneyinde, medrese ile bitişiktir. Kümbetin üzerinde yapım kitabesi yoktur. Araştırmacılar 1253, 1300 yıllarını tarihlendirmişlerdir.

Kümbet iki katlıdır. Alt katta mezar odası (cenazelik- mumyalık) giriş kapısının altında kapıdan, üst kısma merdivenle çıkılan taç kapıdan girilir. Kümbetin mihrabı olan üst mekânda sanduka mevcut olmadığı için mescide çevrilmiştir.

Kümbet içten yarım küre şekilli bir kubbe ile dıştan konik külahla örtülüdür. Gövdesinin dış yüzeyi her biri diğerinden kaval silmelerle ayrılmış on iki genden oluşmuştur. Kümbetin gövdesi içte de on iki köşelidir. Gövde dışarıda 13.00×13.00 ölçülerinde kare bir oturmalığın üzerine yükseltilmiştir. Gövdeyi süsleyen halat örgülü kaval silmeler altta yatay olarak birbirine bağlanırken üstte bezemeye dönüşerek gövdeyi çepeçevre dolanmaktadır. Kümbetin kuzey, kuzeybatı ve kuzeydoğu yüzleri medresenin eyvan örtüsü ile birleştiğinden halat örgülü silmeler eyvan yükseltisine uydurulmuştur.

Silindirik gövde üzerindeki kemerlerden sonra yatay bir bilezik bulunmaktadır. Bu bileziği kalın ve zikzak örgülü silme izler. Geometrik şekilli kalın kuşaktan sonra zengin süslemeli saçak altı bordürlerini mukarnaslı külah eteği silmesi tamamlamaktadır. Bundan sonra kümbetin konik üst örtüsü etekten başlayan ve tepeye kadar yükselen on iki kaval silme ile on iki bölüme ayrılır ve Erzurum’a özgü taş külahla sonuçlandırılır. Konik külah kırmızı Kanber taşı ile kaplıdır.

Kümbetin doğu, batı, güney doğu ve güneybatı yönlerdeki pencereleri altlı ve üstlü olarak düzenlenmiştin. Alttaki pencereler dört sıra mukarnaslı ve sivri kemerli, üstteki pencereler sade olup kemer içine alınmıştır.

Kümbetin üst kat iç yüzeyi on iki genlidir ve her bir yüzü üzerinde, dönüşümlü olarak bir niş veya bir pencere bulunmaktadır. Pencere ve nişlerin arasındaki alanlar süsleme şeritleri ile bezenmiştir. Kuzeydeki sağır yüze ayni biçimde yalancı pencereler yerleştirilmiştir. Kümbetin güney penceresi aynı zamanda mihrap nişi olarak düşünülmüştür.

Kümbetin taç kapısı sökülmüş geriye kapının duvarla birleştiği moloz dolgu kalmıştır. Kümbete ana eyvanın taban duvarında yer alan sağlı sollu merdivenlerle girilmektedir. Merdivenlerin altında cenazelik bölümüne (alt kat) girişi sağlayan ikinci bir kapı bulunmaktadır.

Kümbetin cenazelik bölümü dört kollu olarak düzenlenmiş, dört ana yönde tonozlarla örtülü girintileri bulunmaktadır. Cenazeliğin orta alanı kare planlıdır.

Kümbetin dışında geometrik, iç kısmında bitkisel süslemeler kullanılmıştır. Bitkisel süslemeler mermer malzeme üzerine oyma olarak işlenmiştir.


Bibliyografya

A.Şerif Beygu, Erzurum Tarihi Anıtları, Kitabeleri

İ.Hakkı Konyalı, Abideleri ve Kitabeleriyle Erzurum Tarihi

M.Nusret, Tarihçe-i Erzurum

Doğan Yavaş, D.İ.A. 8. Cilt

H.Yurttaş,H.Özkan,Z.Köşklü, v.d. Yolların, Suların ve Sanatın Buluştuğu Şehir Erzurum

H.Gündoğdu, A.A.Bayhan, M.Arslan Sanat Tarihi Açısından Erzurum

Çifte Minareli Medrese Kümbeti Süslemesi Çifte Minareli Medrese Kümbeti

(O.C.Tuncer’den)

 

Yan taraf