BAKIRCI CAMİİ

BAKIRCI CAMİİ

Bakırcı Camii, kendi adını verdiği Erzurum Bakırcı mahallesindedir. Caminin giriş kapısının üzerinde bulunan 33×68 santim boyutlarındaki mermer üzerine yazılı altı satırlık kitabeye göre H.1133/M.1721 yılında Bakırcı Mustafa Ağa tarafından yaptırılmıştır. Kitabe metninde;

Vasiyet eyleyüb böyle binaya süls-ü malinden

Bekaya irtihal itdi Bakırcı Mustafa Ağa

Dilîr-i m’areke damadı ya’ni Mustafa Ağa

Bu kâr-i hayrın oldu ahir itmamına pa-berca

Acup el şûy-i gerdune didim tarihin Hazık

Heman makbul ola Yârab bu mâbedgâh-i bi hemta

1133

Bu kitabeyi zamanın Erzurum Müftüsü şair HAZIK efendi yazmıştır.

Kitabeye göre hayırsever Bakırcı Mustafa Ağa vefatından evvel malının değerinin üçte biri ile bir cami yapılmasını vasiyet etmiştir. Damadı olan adaşı Mustafa Ağa da kayınpederinin vasiyetini yerine getirerek H.1133/ M.1720 yılında bu camii yaptırmıştır.

Bakırcı camii son cemaat mahalli mukarnas başlıklı dört taş sütunun taşıdığı sivri kemerli üç kubbelidir. Kare planlı olan camii, içten içe 10 m. çapında tek kubbe ile örtülüdür. Kuzey ve güneyden ikişer, batı ve doğudan birer pencere ile aydınlatılır. Pencere söveleri kırmızı taşla yapılmıştır. Caminin duvarları oldukça kalın tutulmuştur. Kırmızı Kamber taşı ile yapılan minaresi camiin sağındadır. Minarenin kaidesi biraz son cemaat yerine taşmıştır. Caminin taş mihrabı 1.96×4.12 m. boyutlarında ve mukarnas kavsaralıdır. Dikdörtgen formda ve ince silmelerle çerçevelenen mihrapta sarkıtlı mukarnaslar dokuz sıra olup ince sütuncelerle sınırlandırılmıştır.

Caminin kıble tarafı mezarlıktır. Bakırcı Mustafa Ağa’nın mezarı buradadır.

Bakırcı Camii yapılışından 187 yıl sonra harap vaziyetteyken OSMAN isminde bir hayırsever H.1320, M. 1902 yılında tamir ettirmiştir. Bunun üzerine Ulu Camiin İmamı, Erzurum’un kıymetli ve faziletli bilginlerinden ve şairlerinden Ketenci Zade RÜŞTÜ Efendi caminin tarihçesini 38 mısralık bir manzume ile tespit etmiştir. Nefis bir talik ile yazılarak camiye asılan inşa ve tamir manzumesi şöyledir;

Hezarân Şükr-ü Hamd olsun ey Hâlik-al eşya

Bu mâ’bedhâne oldu lûtf-ü fazlınla yine ihya

Nühas olsa metaın Hak zer-i halis ider ey dil

Hulüsın bârını yersin eğer dünya eğer ukba

Virenler nakd-i ihlâsın alır kâlay-i maksudı

Nazar kıl bânisi Bakırcı Hacı Mustafa Ağa

Ne ihlas ile bu hayrata bezl-i himmet etmiş kim

Yıkıldıkça ider bir merd-i kâmil hayrını icra

Umarım sayini muşkûr ide Hak zenbini mağfur

Cemalullâhile mesrur ola min Cennet-il âlâ

(İbadethane ) lâfzı bak olur inşasına tarih 1133

Kumuya Bâni-i merhum salâtile ider imâ

Namazdan suret-i âdem kıyam (elif) rukü (dal)dır

Gidince secdeye (mim) sureti elbet olur peyda

Namazı terk eden bu sureti gim değil çün kim

Maazallah diyer suretle mahşerde olur rusva

Huzur içinde namazı kıl ki zukrullah-i ekberdir

Namaz hakkında Hak fermanıdır tenha an-il-fahşa

Yüzün dergâh-ı Hakka tut ne istersen hemen iste

İbade cümleden eş-fakdır âmenna ve saddekna

Perişan idi bu mâbed dil-i âşık gibi lâkin

Yine Zinet-pezir olu çünan mahbub-i müstesna

Bu Cay-i dil-küşa imarına hemnam-i ZİNNUREYN

Çalıştı bâni gibi eyledi her hidmeti ifa

Hüdaya cümle evlâd-u iyalile begam olsun

Selâmet ver dü âlem görmesünler derd-ü- gam asla

Muradına irişdi cümle huddan-ü cemaati

Mükerrem muhterem kıl anları ya Hazret-i Mevlâ

Emin eyle kamu müminleri su-i kazalardan

İlâhi zikrolundukça sana mahsus olan esma

Şehinşah-i cihan gazi Hâmid han-i Kâ’be tek dursun

Temevvüç eyleyor ihsan-ı sankim cûş ider derya

İbadethane üzre geldi (vâkıf) oldu tam tarih

Hayırdan merd-i kâmil himmeti kat’ eylemez hâşâ

İmaret tarihi mademkim (ahz-i haya)

Oldu edebâne duhul itsin cemaatlar Melek-âsâ

Ketencizadeyi eltafına mazhar buyur Yârab

Ne ilmi var ne âmâli ne malı ey Kerem-ferma!..

(Manzumedeki parantez içindeki kelimeleri İ.H.Konyalı ilave etmiştir.-Erzurum Tarihi )

 

Bakırcı Camii Planı


BİBLİYOGRAFYA

İ.Hakkı Konyalı, Erzurum Tarihi

H.Güngör, Şehri Mübarek Erzurum

N.Elmalı, Ketencizade

H.Yurttaş,H.Özkan, Z.Köşklü vd. Yolların,Suların ve Sanatın Buluştuğu Şehir Erzurum 2008

Yan taraf