AAzKALE VE A�EVRESA�NDEKA� KALINTILAR

AAzKALE VE A�EVRESA�NDEKA� KALINTILAR

AAzKALE (AzOGAYN) KALESA� (HA�yA?AYA?)

AAYkale A�lA�esinin gA?neyinde, Karasua��nun A?A� yanA�nA� dolandA�AYA� yA?ksek doAYal kayalA�klar A?zerinde yer alan ve AYehrin ilk kuruluAY yeri olarak tahmin edilen, takriben 100 metre geniAYliAYinde, 250 metre uzunluAYunda bir alana oturan, 35 m. yA?kseklikte ki Kale (HA�yA?k) A?zerinde, yeterli arkeolojik A�alA�AYma yapA�lmamA�AYtA�r. YA?zey araAYtA�rmalarA�nda kuruluAYunun M.A�. II. Bine kadar uzandA�AYA� ve burasA�nA�n iskan edildiAYi seramik buluntularA�ndan anlaAYA�lmA�AYtA�r. Bu seramikler Karaza��da bulunanlarla A�aAYdaAY olup, ilk yerleAYime ait sur izlerine rastlanA�r. AAYkalea��nin ( eski isimleri Basara, AzA�gayn, AzA�gen dir), eski ipek yolu A?zerinde bulunmasA�, ilk A�aAYlardan beri yerleAYim yeri olmasA�nda A�nemli bir sebeptir. Hitit, Asur, Urartu, Part, Hellenistik, Roma, Sasani, Bizans, Arap ve TA?rk dA�nemlerinde yerleAYim yeri olduAYu bilinmektedir.

KA?A�A?K A�AAzDARA�Az KALESA�

AAYkale ilA�esinin 7 km doAYusunda, sarp kayalA�klar A?zerinde yer alan eski bir yerleAYim yeridir. Konumu, yeraltA� baAYlantA�larA� ve diAYer A�zellikleri ile Urartu kalelerini hatA�rlatmaktadA�r. Bir A�ok yapA� kalA�ntA�sA� olan kalede henA?z ayrA�ntA�lA� arkeolojik A�alA�AYma yapA�lmamA�AYtA�r. Burada 0.80 x 2.15x 1.90 m. A�lA�A?lerinde aA�A�k hava tapA�nma niAYi ile 60 basamaklA�,3 m. A�apA�nda giriAYe sahip, 4 m. yA?kseklikte bir tA?nel bulunmaktadA�r.

GA?LLA?DERE (PIRTIN) KALESA�

AAYkalea��nin gA?neydoAYu yA�nA?nde ve 15 km. mesafedeki GA?llA?dere Komua��nun 3 km doAYusunda, yalA�A�n kayalA�klar A?zerinde yer almaktadA�r. A�lk A�aAYlara kadar uzanan bir geA�miAYe sahip olduAYu anlaAYA�lmakta olup, koruma ve savunmaya elveriAYli bir konumdadA�r. GA?nA?mA?ze oldukA�a harap AYekilde ulaAYmA�AY olan PA�rtA�n Kalesia��nin dA�rt burA�lu ve bir de gA�zetleme kulesi ayakta kalabilmiAYtir. Kaleye gA?neydeki kapA�dan ulaAYA�lmaktadA�r.

 

Kalenin dA�AYA�nda PA�rtA�n KA�yA?nde a�?AKBABAa�? adlA� bir yatA�r vardA�r. Kitabeli mezar taAYA� olmadA�AYA� iA�in, hA?viyetini aydA�nlatmak mA?mkA?n olmamA�AYtA�r.

ORTABAHA�E (CA�NA�S) KALESA� (HA�YA?AzA?)

AAYkalea��nin doAYu yA�nA?nde 18 km. mesafede, Cinis (OrtabahA�e hA�yA?AYA?) kA�yA?nA?n orta kA�smA�nda, kimler tarafA�ndan yaptA�rA�ldA�AYA� anlaAYA�lmayan bir kale ile 30 m. yA?kseklikte 270 m. geniAYlikte bir hA�yA?k bulunmaktadA�r. Burada bir arkeolojik A�alA�AYma yapA�lmamA�AYtA�r. Ancak Karaz KA?ltA?rA? ile A�aAYdaAY seramik parA�alarA� ve bazA� kalA�ntA�lar Kalea��nin Urartular zamanA�nda yapA�ldA�AYA�nA� iAYaret etmektedir. Cinis Kalesi HA�yA?AYA? 1. Derecede Arkaolojik sit alanA�dA�r.

ZA�RAVANK HARABELERA�

AAYkalea��nin 15 km kuzeydoAYusunda Ravank DaAYlarA�nA�n doAYu yamacA�nda, KoAYapA�nar ve Merkez GA�lveren kA�yleri arasA�nda, vadiye uzanan alan A?zerine serpiAYtirilmiAY harabe-kA�y bulunmaktadA�r. 1 km2.lik

bir alana yayA�lmA�AY bu yerleAYim kalA�ntA�sA�nA�n sadece temel izleri belli olmaktadA�r. YerleAYim alanA�nA�n etrafA�nA� A�eviren bir surun varlA�AYA� da kalan izlerden anlaAYA�lmaktadA�r.

Buraya yakA�n kA�ylerin taAY ocaAYA� olarak kullandA�klarA� bu A�evre hakkA�nda hiA�bir tarihi kayda rastlanmamA�AYtA�r.

HacA�bekir KervansarayA� PlanA� (R.H.A?nal) HacA�bekir KervansarayA�

HACIBEKA�R KERVANSARAYI

Kervansaray AAYkalea��ye 34 km. mesafedeki HacA�bekir kA�yA? yakA�nA�nda, eski Tercan a�� AAYkale yolu A?zerinde HacA�bekir Komu denilen yerde bulunmaktadA�r. XIII. AsA�rda yapA�ldA�AYA� tahmin edilen ve dikdA�rtgen bir alana oturtulmuAY yapA� harap durumdadA�r. Kervansaraya��a giriAYte yolcularA�n ikametine mahsus A?A� bA�lA?mlA? bir kA�sA�m ile bunun gerisinde dikine uzanan A?A� bA�lA?mlA? bir holden ibarettir. TaAYlarA� sA�kA?lmA?AY kalA�ntA� izlerden kA�AYelerde ve uzun kenarlarA�n ortalarA�nda yarA� yuvarlak ve beAYgen kulelerin olduAYu anlaAYA�lmaktadA�r.

Karasu (AAYveyis) KervansarayA� Karasu (AAYveyis) HanA� Kitabesi

 

KARASU KERVANSARAYI (AAzVEYA�S HANI)

AAYkalea��nin batA�sA�nda 32 km. mesafede eski adA� AAYveyis, yeni adA� Karasu olan kA�yde kurulmuAY OsmanlA� DA�nemi hanlarA�ndandA�r. Azebinkarahisar a�� AAYkale a�� Erzurum kervan yolu A?zerinde Karakulak-AAYkale arasA�nda, XVII. YA?zyA�l baAYlarA�nda derbent hanA� olarak inAYa edilmiAYtir.

Karasu HanA� sadece kapalA� bir hol bA�lA?mA?nden ibarettir. 20×33 m. boyutlarA�nda dikdA�rtgen plA?nlA� hanA�n iA�erisini A�epeA�evre saran bir seki bulunmaktadA�r. 3,20 m. geniAYlikteki giriAY kapA�sA�, holA?n orta bA�lA?mA?ne aA�A�lmaktadA�r. HanA�n yA?ksekliAYi 7 m. olup sekiz kemerlidir.

Mimari bakA�mdan fazla deAYer taAYA�mayan hanA�n kuruluAYu ve bulunduAYu yer bakA�mA�ndan dikkat A�ekici A�zelliklere sahip olduAYu sA�ylenebilir. Han 2006 yA�lA�nda VakA�flarca onarA�lmA�AYtA�r.

TopalA�avuAY KA�yA? Camii

TOPALA�AVUAz KA�YA? KA?LLA�YESA�

AAYkalea��nin batA�sA�nda, Azebinkarahisar eski kervan yolunun geA�tiAYi Karasu vadisinde, AAYkalea��ye 8 km. mesafede bulunan TopalA�avuAY kA�yA?nA?n eski adA� (Gideverek) dir. Bu kA�yA?n eskiden A�ok mamur ve bA?yA?k olduAYu muhteAYem camiinden anlaAYA�lmaktadA�r. Bu mabedin yanA�nda medrese, imarethane, hamam ve A�eAYme gibi diAYer yapA�larA�nda mevcut olduAYu anlaAYA�lmaktadA�r. Hepsi yA�kA�lmA�AY, yalnA�z camii ayakta kalmA�AYtA�r.

14 x 12 m. boyutlarA�nda Cami, kuzey tarafA�na sonradan ilave edilmiAY betonarme bir son cemaat yerinden girilir ve dA�rt yandan yarA�mAYar kubbe ile desteklenen kA?A�A?k merkezi kubbeli bir yapA�dA�r. Duvarlar dA�AYta dA?zgA?n kesme, iA�te moloz taAYlardan inAYA? edilmiAYtir.

1924 depreminde kaidesine kadar yA�kA�lmA�AY olan minare, 1968 yA�lA�nda duvarlar ve A?st A�rtA? ile birlikte onarA�larak A�inko saA�la kaplanmA�AYtA�. Caminin son onarA�mda A?zeri, tromp geA�iAYli kubbe ile kapatA�lmA�AYtA�r. A�nA?ndeki son cemaat yeri ise iptal edilmiAYtir.

TopalA�avuAY KA�yA? Camiinin gA?nA?mA?ze kadar muhafaza edilen ve kapA�sA�nA�n A?zerinde bulunan 37 x 19 santim ebadA�ndaki mermere kazA�lan A?A� satA�rlA�k kitabede kA?lliyenin, H.998/ M. 1589 yA�lA�nda a�?ALA� OAzLU HACI HALA�La�? isminde bir hayA�rsever tarafA�ndan yaptA�rA�ldA�AYA� yazA�lA�dA�r.

EVRENA� (ATLIKONAK) KA?MBETA� VE YATIRLARI

AtlA� Konak KA?mbeti AAYkalea��ye 25 km mesafedeki Evreni KA�yA?nA?n kuzeyinde bulunan tepe A?zerinde inAYA? edilmiAYtir. Harap durumda olan ve kitabesi bulunmayan kA?mbetin, A?slup A�zelliklerine gA�re XIV. YA?zyA�ldan kaldA�AYA� tahmin edilmektedir.

A�A�ten ve dA�AYtan sekizgen plA?nlA� kA?mbet, kA?bik bir mumyalA�k A?zerinde yA?kselir. Alttan silme kuAYaklarla belirlenen gA�vde, iA�ten yarA�m kA?re AYeklinde bir kubbe, dA�AYtan piramidal bir kA?lahla A�rtA?lmA?AYtA?r. A�apraz tonozlu mumyalA�k boAYtur. Kesme taAYtan yapA�lan kA?mbette sA?slemeye yer verilmemiAYtir. Kuzeydeki giriAY kapA�sA� yA�kA�k durumdadA�r.

Bu daAYda AYehit olan A�ok sayA�da kiAYinin mezarlarA� bulunmaktadA�r. Bu AYehitlik A�evredekiler tarafA�ndan ziyaret edilmektedir.

MERDA�VENKA�Y AzEYH MEHMET (KANDA�L BABA) TEKKESA�

AAYkalea��nin 20 km. gA?neydoAYusunda, Kandillia��nin 5 km. gA?neybatA�sA�nda bulunan MERDA�VEN kA�yA?nde a�?Mehmet Azeyh Tekkesia�? ilk OsmanlA� tahrir defterlerinde yer almA�AYtA�r. Ancak kitabeli bir taAY ve sanduka yoktur. Buradaki mezarA�n baAYA�nda burayA� ziyaret eden halkA�n devamlA� kandil yakmasA�ndan dolayA�, buraya a�?KANDA�LBABAa�? denmektedir.

Bir mezar etrafA�nda geliAYmiAY ve daha sonra A�evrede yaAYayanlarA�n ziyareti ile ilgili olarak Tekke AYeklinde ifade edilen yapA�nA�n mimari hiA�bir deAYeri yoktur.


AAzKALE VE A�EVRESA�NDEKA� KALINTILAR

AAzKALE (AzOGAYN) KALESA� (HA�yA?AYA?)

 

.

AAYkale A�lA�esinin gA?neyinde, Karasua��nun A?A� yanA�nA� dolandA�AYA� yA?ksek doAYal kayalA�klar A?zerinde yer alan ve AYehrin ilk kuruluAY yeri olarak tahmin edilen, takriben 100 metre geniAYliAYinde, 250 metre uzunluAYunda bir alana oturan, 35 m. yA?kseklikte ki Kale (HA�yA?k) A?zerinde, yeterli arkeolojik A�alA�AYma yapA�lmamA�AYtA�r. YA?zey araAYtA�rmalarA�nda kuruluAYunun M.A�. II. Bine kadar uzandA�AYA� ve burasA�nA�n iskan edildiAYi seramik buluntularA�ndan anlaAYA�lmA�AYtA�r. Bu seramikler Karaza��da bulunanlarla A�aAYdaAY olup, ilk yerleAYime ait sur izlerine rastlanA�r. AAYkalea��nin ( eski isimleri Basara, AzA�gayn, AzA�gen dir), eski ipek yolu A?zerinde bulunmasA�, ilk A�aAYlardan beri yerleAYim yeri olmasA�nda A�nemli bir sebeptir. Hitit, Asur, Urartu, Part, Hellenistik, Roma, Sasani, Bizans, Arap ve TA?rk dA�nemlerinde yerleAYim yeri olduAYu bilinmektedir.

KA?A�A?K A�AAzDARA�Az KALESA�

AAYkale ilA�esinin 7 km doAYusunda, sarp kayalA�klar A?zerinde yer alan eski bir yerleAYim yeridir. Konumu, yeraltA� baAYlantA�larA� ve diAYer A�zellikleri ile Urartu kalelerini hatA�rlatmaktadA�r. Bir A�ok yapA� kalA�ntA�sA� olan kalede henA?z ayrA�ntA�lA� arkeolojik A�alA�AYma yapA�lmamA�AYtA�r. Burada 0.80 x 2.15x 1.90 m. A�lA�A?lerinde aA�A�k hava tapA�nma niAYi ile 60 basamaklA�,3 m. A�apA�nda giriAYe sahip, 4 m. yA?kseklikte bir tA?nel bulunmaktadA�r.

GA?LLA?DERE (PIRTIN) KALESA�

AAYkalea��nin gA?neydoAYu yA�nA?nde ve 15 km. mesafedeki GA?llA?dere Komua��nun 3 km doAYusunda, yalA�A�n kayalA�klar A?zerinde yer almaktadA�r. A�lk A�aAYlara kadar uzanan bir geA�miAYe sahip olduAYu anlaAYA�lmakta olup, koruma ve savunmaya elveriAYli bir konumdadA�r. GA?nA?mA?ze oldukA�a harap AYekilde ulaAYmA�AY olan PA�rtA�n Kalesia��nin dA�rt burA�lu ve bir de gA�zetleme kulesi ayakta kalabilmiAYtir. Kaleye gA?neydeki kapA�dan ulaAYA�lmaktadA�r.

 

Kalenin dA�AYA�nda PA�rtA�n KA�yA?nde a�?AKBABAa�? adlA� bir yatA�r vardA�r. Kitabeli mezar taAYA� olmadA�AYA� iA�in, hA?viyetini aydA�nlatmak mA?mkA?n olmamA�AYtA�r.

ORTABAHA�E (CA�NA�S) KALESA� (HA�YA?AzA?)

AAYkalea��nin doAYu yA�nA?nde 18 km. mesafede, Cinis (OrtabahA�e hA�yA?AYA?) kA�yA?nA?n orta kA�smA�nda, kimler tarafA�ndan yaptA�rA�ldA�AYA� anlaAYA�lmayan bir kale ile 30 m. yA?kseklikte 270 m. geniAYlikte bir hA�yA?k bulunmaktadA�r. Burada bir arkeolojik A�alA�AYma yapA�lmamA�AYtA�r. Ancak Karaz KA?ltA?rA? ile A�aAYdaAY seramik parA�alarA� ve bazA� kalA�ntA�lar Kalea��nin Urartular zamanA�nda yapA�ldA�AYA�nA� iAYaret etmektedir. Cinis Kalesi HA�yA?AYA? 1. Derecede Arkaolojik sit alanA�dA�r.

ZA�RAVANK HARABELERA�

AAYkalea��nin 15 km kuzeydoAYusunda Ravank DaAYlarA�nA�n doAYu yamacA�nda, KoAYapA�nar ve Merkez GA�lveren kA�yleri arasA�nda, vadiye uzanan alan A?zerine serpiAYtirilmiAY harabe-kA�y bulunmaktadA�r. 1 km2.lik

bir alana yayA�lmA�AY bu yerleAYim kalA�ntA�sA�nA�n sadece temel izleri belli olmaktadA�r. YerleAYim alanA�nA�n etrafA�nA� A�eviren bir surun varlA�AYA� da kalan izlerden anlaAYA�lmaktadA�r.

Buraya yakA�n kA�ylerin taAY ocaAYA� olarak kullandA�klarA� bu A�evre hakkA�nda hiA�bir tarihi kayda rastlanmamA�AYtA�r.

buy generic viagra in india.

HacA�bekir KervansarayA� PlanA� (R.H.A?nal) HacA�bekir KervansarayA�

HACIBEKA�R KERVANSARAYI

Kervansaray AAYkalea��ye 34 km. mesafedeki HacA�bekir kA�yA? yakA�nA�nda, eski Tercan a�� AAYkale yolu A?zerinde HacA�bekir Komu denilen yerde bulunmaktadA�r. XIII. AsA�rda yapA�ldA�AYA� tahmin edilen ve dikdA�rtgen bir alana oturtulmuAY yapA� harap durumdadA�r. Kervansaraya��a giriAYte yolcularA�n ikametine mahsus A?A� bA�lA?mlA? bir kA�sA�m ile bunun gerisinde dikine uzanan A?A� bA�lA?mlA? bir holden ibarettir. TaAYlarA� sA�kA?lmA?AY kalA�ntA� izlerden kA�AYelerde ve uzun kenarlarA�n ortalarA�nda yarA� yuvarlak ve beAYgen kulelerin olduAYu anlaAYA�lmaktadA�r.

Karasu (AAYveyis) KervansarayA� Karasu (AAYveyis) HanA� Kitabesi

 

KARASU KERVANSARAYI (AAzVEYA�S HANI)

AAYkalea��nin batA�sA�nda 32 km. mesafede eski adA� AAYveyis, yeni adA� Karasu olan kA�yde kurulmuAY OsmanlA� DA�nemi hanlarA�ndandA�r. Azebinkarahisar a�� AAYkale a�� Erzurum kervan yolu A?zerinde Karakulak-AAYkale arasA�nda, XVII. YA?zyA�l baAYlarA�nda derbent hanA� olarak inAYa edilmiAYtir.

Karasu HanA� sadece kapalA� bir hol bA�lA?mA?nden ibarettir. 20×33 m. boyutlarA�nda dikdA�rtgen plA?nlA� hanA�n iA�erisini A�epeA�evre saran bir seki bulunmaktadA�r. 3,20 m. geniAYlikteki giriAY kapA�sA�, holA?n orta bA�lA?mA?ne aA�A�lmaktadA�r. HanA�n yA?ksekliAYi 7 m. olup sekiz kemerlidir.

Mimari bakA�mdan fazla deAYer taAYA�mayan hanA�n kuruluAYu ve bulunduAYu yer bakA�mA�ndan dikkat A�ekici A�zelliklere sahip olduAYu sA�ylenebilir. Han 2006 yA�lA�nda VakA�flarca onarA�lmA�AYtA�r.

TopalA�avuAY KA�yA? Camii

TOPALA�AVUAz KA�YA? KA?LLA�YESA�

AAYkalea��nin batA�sA�nda, Azebinkarahisar eski kervan yolunun geA�tiAYi Karasu vadisinde, AAYkalea��ye 8 km. mesafede bulunan TopalA�avuAY kA�yA?nA?n eski adA� (Gideverek) dir. Bu kA�yA?n eskiden A�ok mamur ve bA?yA?k olduAYu muhteAYem camiinden anlaAYA�lmaktadA�r. Bu mabedin yanA�nda medrese, imarethane, hamam ve A�eAYme gibi diAYer yapA�larA�nda mevcut olduAYu anlaAYA�lmaktadA�r. Hepsi yA�kA�lmA�AY, yalnA�z camii ayakta kalmA�AYtA�r.

14 x 12 m. boyutlarA�nda Cami, kuzey tarafA�na sonradan ilave edilmiAY betonarme bir son cemaat yerinden girilir ve dA�rt yandan yarA�mAYar kubbe ile desteklenen kA?A�A?k merkezi kubbeli bir yapA�dA�r. Duvarlar dA�AYta dA?zgA?n kesme, iA�te moloz taAYlardan inAYA? edilmiAYtir.

1924 depreminde kaidesine kadar yA�kA�lmA�AY olan minare, 1968 yA�lA�nda duvarlar ve A?st A�rtA? ile birlikte onarA�larak A�inko saA�la kaplanmA�AYtA�. Caminin son onarA�mda A?zeri, tromp geA�iAYli kubbe ile kapatA�lmA�AYtA�r. A�nA?ndeki son cemaat yeri ise iptal edilmiAYtir.

TopalA�avuAY KA�yA? Camiinin gA?nA?mA?ze kadar muhafaza edilen ve kapA�sA�nA�n A?zerinde bulunan 37 x 19 santim ebadA�ndaki mermere kazA�lan A?A� satA�rlA�k kitabede kA?lliyenin, H.998/ M. 1589 yA�lA�nda a�?ALA� OAzLU HACI HALA�La�? isminde bir hayA�rsever tarafA�ndan yaptA�rA�ldA�AYA� yazA�lA�dA�r.

EVRENA� (ATLIKONAK) KA?MBETA� VE YATIRLARI

AtlA� Konak KA?mbeti AAYkalea��ye 25 km mesafedeki Evreni KA�yA?nA?n kuzeyinde bulunan tepe A?zerinde inAYA? edilmiAYtir. Harap durumda olan ve kitabesi bulunmayan kA?mbetin, A?slup A�zelliklerine gA�re XIV. YA?zyA�ldan kaldA�AYA� tahmin edilmektedir.

A�A�ten ve dA�AYtan sekizgen plA?nlA� kA?mbet, kA?bik bir mumyalA�k A?zerinde yA?kselir. Alttan silme kuAYaklarla belirlenen gA�vde, iA�ten yarA�m kA?re AYeklinde bir kubbe, dA�AYtan piramidal bir kA?lahla A�rtA?lmA?AYtA?r. A�apraz tonozlu mumyalA�k boAYtur. Kesme taAYtan yapA�lan kA?mbette sA?slemeye yer verilmemiAYtir. Kuzeydeki giriAY kapA�sA� yA�kA�k durumdadA�r.

Bu daAYda AYehit olan A�ok sayA�da kiAYinin mezarlarA� bulunmaktadA�r. Bu AYehitlik A�evredekiler tarafA�ndan ziyaret edilmektedir.

MERDA�VENKA�Y AzEYH MEHMET (KANDA�L BABA) TEKKESA�

AAYkalea��nin 20 km. gA?neydoAYusunda, Kandillia��nin 5 km. gA?neybatA�sA�nda bulunan MERDA�VEN kA�yA?nde a�?Mehmet Azeyh Tekkesia�? ilk OsmanlA� tahrir defterlerinde yer almA�AYtA�r. Ancak kitabeli bir taAY ve sanduka yoktur. Buradaki mezarA�n baAYA�nda burayA� ziyaret eden halkA�n devamlA� kandil yakmasA�ndan dolayA�, buraya a�?KANDA�LBABAa�? denmektedir.

Bir mezar etrafA�nda geliAYmiAY ve daha sonra A�evrede yaAYayanlarA�n ziyareti ile ilgili olarak Tekke AYeklinde ifade edilen yapA�nA�n mimari hiA�bir deAYeri yoktur.

BA�BLA�YOGRAFYA

A.Az.BEYGU, Erzurum Tarihi AnA�tlarA� ve Kitabeleri – 1936

H.GA?NDOAzDU , Erzurum ve A�evresindeki Tarihi kalA�ntA�lar Azehri MA?barek Erzurum-1989

A�.H.KONYALI, Abideleri ve Kitabeleri ile Erzurum Tarihi-1960

B.TOPDAAzI, Erzurum ve A�evresinde Medfun Manevi Mimarlar

Z.A�OMAKLI, A�pek Yolunda Bir KavAYak AAYkale

S.KantarcA�oAYlu, Tarih Yolunda Erzurum Dergisi YA�l 2 sayA� 7-8

H.GA?ndoAYdu-A.A.Bayhan-M.Arslan, Sanat Tarihi AA�A�sA�ndan Erzurum – 2010

 

A.Az.BEYGU, Erzurum Tarihi AnA�tlarA� ve Kitabeleri – 1936

H.GA?NDOAzDU , Erzurum ve A�evresindeki Tarihi kalA�ntA�lar Azehri MA?barek Erzurum-1989

A�.H.KONYALI, Abideleri ve Kitabeleri ile Erzurum Tarihi-1960

B.TOPDAAzI, Erzurum ve A�evresinde Medfun Manevi Mimarlar

Z.A�OMAKLI, A�pek Yolunda Bir KavAYak AAYkale

S.KantarcA�oAYlu, Tarih Yolunda Erzurum Dergisi YA�l 2 sayA� 7-8

H.GA?ndoAYdu-A.A.Bayhan-M.Arslan, Sanat Tarihi AA�A�sA�ndan Erzurum – 2010

  depakote online, clomid online ordering xenical in australia. .

Yan taraf